Ceremoniał Wojskowy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

W uroczystościach państwowych, wojskowych, patriotycznych i patriotyczno-religijnych może uczestniczyć wojskowa asysta honorowa¹. Jej udział stanowi ważny element oprawy ceremonialnej tych uroczystości, ma także na celu nadanie im odpowiedniej rangi oraz podniosłego charakteru². Wojskowa asysta honorowa nie może jednak uczestniczyć w przedsięwzięciach mających charakter polityczny.

O udziale wojskowej asysty honorowej w uroczystościach państwowych oraz uroczystościach poza granicami kraju decyduje Minister ON³, a jej skład określa w swoim rozkazie Dowódca Generalny RSZ lub Dowódca GW⁴.

O udziale wojskowej asysty honorowej w pogrzebach członków najwyższych władz państwowych i innych osób zasłużonych dla państwa niebędących żołnierzami decyduje Minister ON⁵, a jej skład określa w swoim rozkazie dowódca garnizonu, właściwego dla miejsca przeprowadzenia uroczystości.

W przypadku pozostałych uroczystości, o udziale wojskowej asysty honorowej decydują dowódcy garnizonów właściwych dla miejsca przeprowadzenia uroczystości, wyznaczając jej skład⁶ zgodnie z posiadanymi możliwościami i uwzględnieniem postanowień niniejszego dokumentu.

Zadania dotyczące udziału wojskowej asysty honorowej w uroczystościach ujmuje się w planach zasadniczych przedsięwzięć jednostki (instytucji) wojskowej. W przypadku uroczystości, które nie zostały ujęte w planie zasadniczych przedsięwzięć, ich organizatorzyy⁹ ierują wnioski o udział wojskowej asysty honorowej do właściwego dla miejsca przeprowadzenia uroczystości dowódcy garnizonu w terminie umożliwiającym sprawne ich przygotowanie i przeprowadzenie¹⁰. W przypadku, gdy w uroczystości planowany jest udział orkiestry wojskowej, kierują wniosek do Dowódcy GW.

Za organizację i przebieg uroczystości odpowiada jej organizator, który uzgadnia scenariusz¹¹ i zakres udziału wojskowej asysty honorowej z dowódcą garnizonu¹² lub jego przedstawicielem. Jeżeli scenariusz uroczystości z udziałem wojskowej asysty honorowej przewiduje udział w niej przedstawicieli najwyższych władz państwowych i wojskowych¹³, należy jego układ konsultować przed zatwierdzeniem z komórką organizacyjną MON realizującą zadania z zakresu ceremoniału wojskowego. Natomiast, gdy podczas uroczystości zaplanowano odczytanie apelu poległych lub apelu pamięci, jego treść należy przedstawić do zatwierdzenia dyrektorowi wyżej wymienionej komórki organizacyjnej MON.

Uroczystości państwowe, wojskowe oraz o charakterze patriotycznym i patriotyczno-religijnym, nawiązujące do rocznic historycznych wydarzeń, można wzbogacić o narrację, w trakcie której podaje się informacje na ich temat¹⁴.

Przeprowadzenie uroczystości można poprzedzić rekonesansem z udziałem organizatora, dowódcy odpowiedzialnego za udział wojskowej asysty honorowej, osób odpowiedzialnych za inne elementy uroczystości (sztandary, inne pododdziały, delegacje, zespoły artystyczne itp.) oraz przedstawicieli służb porządkowych. W trakcie rekonesansu omawia się i uzgadnia zagadnienia dotyczące przygotowania miejsca uroczystości, jego dekorację, sposób ustawienia wojskowej asysty honorowej, pocztów sztandarowych, uczestników uroczystości, mając na uwadze godny i sprawny jej przebieg. Określając skład i miejsce ustawienia wojskowej asysty honorowej należy dążyć do właściwego jej wyeksponowania oraz zapewnienia szacunku symbolom państwowym i wojskowym. Uwzględnia się także przebieg uroczystości (meldunki, odczytanie apelu, wręczanie wyróżnień itp.). Ponadto należy przyjmować założenie, że przy dużej liczbie zaplanowanych do złożenia w czasie uroczystości wieńców i wiązanek, pierwsze z nich niosą i składają żołnierze, a pozostałe - samodzielnie delegacje w kolejności ustalonej przez organizatora.

Podczas uroczystości umundurowani funkcjonariusze innych ministerstw i służb oraz członkowie organizacji pozarządowych (np. harcerze, strzelcy) mogą razem z żołnierzami pełnić wartę na posterunkach honorowych¹⁵, a także nieść oraz składać wieńce i wiązanki itp. Wystawienie posterunków honorowych w miejscu uroczystości powinno nastąpić przed wprowadzeniem sztandarów oraz kompanii honorowej (pododdziału honorowego).

Do udziału w uroczystościach z udziałem wojskowej asysty honorowej zaprasza się gości honorowych, którzy powinni zająć miejsca na trybunie honorowej lub w innym godnym miejscu. Jeżeli na uroczystość zaproszone są damy i kawalerowie Orderu Wojennego VM lub Orderu KW należy traktować ich jako gości honorowych.

W uroczystościach mogą brać także udział wojskowe sztandary historyczne¹⁶, sztandary organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół itp., które wprowadza się w miejsce uroczystości przed wejściem kompanii honorowej (pododdziału honorowego), a odprowadza po jej odejściu (chyba, że względy organizacyjne stanowią inaczej).

Jeżeli w uroczystości bierze udział przełożony może mu być złożony meldunek¹⁷, jeżeli scenariusz uroczystości to przewiduje¹⁸. Wówczas przełożony powinien przybyć na miejsce uroczystości, jako ostatni z gości honorowych. Po zakończeniu uroczystości może on przyjąć defiladę kompanii honorowej i orkiestry wojskowej.

Oprawa muzyczna uroczystości z udziałem wojskowej asysty honorowej realizowana jest przez orkiestrę wojskową lub muzyków orkiestry wojskowej: trębacza (trębaczy), werblistę (werblistów). Muzyka może być wykonywana na żywo lub odtwarzana z nagrań orkiestr wojskowych. Repertuar uroczystości stanowią: hymny i pieśni hymniczne, fanfary i sygnały wojskowe, marsze, piosenki i pieśni o tematyce wojskowej i patriotycznej¹⁹.

Uroczystość może rozpocząć się hymnem RP i/lub podniesieniem flagi państwowej RP na maszt. W innych przypadkach dopuszczalne jest odegranie przez trębacza „Hasła WP”. Podczas uroczystości wykonuje się lub odtwarza wszystkie zwrotki i refren hymnu RP. W szczególnie uzasadnionych przypadkach można wykonywać lub odtwarzać tylko pierwszą zwrotkę i refren hymnu RP. Podczas obchodów świąt państwowych, uroczystości wojskowych oraz o charakterze patriotycznym i patriotyczno-religijnym wszyscy żołnierze, z wyjątkiem dowódców uroczystości, dowódców kompanii honorowych (pododdziałów honorowych) oraz żołnierzy wchodzących w skład posterunków honorowych, pocztów flagowych, orkiestr wojskowych i obsługi technicznej, odśpiewują tekst hymnu RP. Przed uroczystościami można podnosić na maszt chorągiew, proporzec Szefa SG WP (podczas jego obecności) lub flagę RSZ w rejonie stacjonowania (bazowania) jednostki wojskowej. Podczas ich podnoszenia odgrywane (odtwarzane) jest „Hasło WP”²⁰.

Jeżeli formuła uroczystości tak przewiduje, uroczystość może rozpocząć oficjalne powitanie uczestników przez organizatora. Następnie mogą odbyć się elementy charakterystyczne dla danej ceremonii: przemówienia okolicznościowe, modlitwy, apel pamięci lub apel poległych, składanie wieńców i wiązanek²¹ itp.

Po złożeniu ostatniego wieńca lub wiązanki powinien zostać odegrany (odtworzony) sygnał „Śpij Kolego” lub „Cisza”.

Na zakończenie uroczystości orkiestra wykonuje utwór okolicznościowy. Podczas uroczystości, których organizatorem jest WP, należy odegrać „Pieśń Reprezentacyjną Wojska Polskiego”²².

Jeżeli w uroczystości nie bierze udział orkiestra (trębacz) wszystkie utwory i sygnały mogą być odtwarzane z aparatury nagłaśniającej.

Na zakończenie uroczystości jej organizator dziękuje uczestnikom za przybycie, po czym następuje odprowadzenie wojskowej asysty honorowej oraz pocztów sztandarowych.

Planując udział wojskowej asysty honorowej w uroczystości, należy uwzględnić przedsięwzięcia dodatkowe, które zaplanował jej organizator (np. występ artystyczny, koncert). Przedsięwzięcia te mają zazwyczaj charakter nieoficjalny i powinny być przeprowadzone przed rozpoczęciem części oficjalnej lub po odprowadzeniu wojskowej asysty honorowej z miejsca uroczystości.

W przypadku, gdy jednostka wojskowa nie posiada sztandaru wojskowego lub dowódca garnizonu nie ma możliwości skierowania wojskowej asysty honorowej, dowódca jednostki wojskowej, w uzasadnionych przypadkach, może zorganizować uroczysty apel lub uroczystą zbiórkę bez udziału wojskowej asysty honorowej. Należy wówczas zapewnić właściwe udekorowanie i oflagowanie miejsca uroczystości oraz odtworzenie podczas uroczystego apelu hymnu RP („Hasła WP”) oraz innych pieśni i sygnałów.

¹ Wojskową asystę honorową może stanowić: kompania honorowa, pododdział honorowy z pocztem sztandarowym lub pocztem chorągwianym Wojska Polskiego, zwanym dalej „pocztem chorągwianym”, lub bez pocztu sztandarowego (pocztu chorągwianego), orkiestra wojskowa (trębacz, werblista), poczet sztandarowy (chorągwiany, flagowy, banderowy, proporcowy, buńczuka, trąbki), posterunek honorowy (oficerski, podoficerski, żołnierski, z bronią lub bez broni). Ponadto w uroczystościach mogą wziąć udział żołnierze stanowiący szpaler reprezentacyjny (z bronią lub bez broni), żołnierze do składania wieńców i wiązanek, żołnierze do niesienia odznak orderów i odznaczeń oraz żołnierze do posługi liturgicznej. Jeżeli w uroczystościach bierze udział inna orkiestra (trębacz, werblista), nie wchodzi ona w skład wojskowej asysty honorowej. Chorągiew Wojska Polskiego, zwana dalej „chorągwią”, jest używana w sytuacjach określonych w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 maja 2009 r. w sprawie sposobu używania znaków Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1133 oraz z 2020 r. poz. 2192). Chorągwi na drzewcu w składzie wojskowej asysty honorowej należy używać analogicznie jak sztandaru wojskowego (dotyczy to również oddawania honorów chorągwią, jak i oddawania przez pododdziały i żołnierzy honorów chorągwi). Żołnierz niosący chorągiew na drzewcu nosi bandolier zgodny ze wzorem zawartym w wyżej wymienionym rozporządzeniu. Jeżeli w składzie wojskowej asysty honorowej jest poczet sztandarowy, to nie występuje w niej poczet chorągwiany (nie dotyczy uroczystości wręczenia chorągwi w jednostce wojskowej).
² Formularz wniosku o skierowanie wojskowej asysty honorowej do udziału w uroczystości zawiera załącznik nr 1.
³ Podejmując decyzję, Minister ON może zasięgnąć opinii przewodniczących organizacji i środowisk kombatanckich, właściwych organów publicznych (rządowych lub samorządowych) lub kierowników urzędów centralnych.
⁴ Nie dotyczy pogrzebów. Skład wojskowej asysty honorowej na uroczystości pogrzebowe wyznacza dowódca garnizonu w porozumieniu z organizatorem uroczystości.
⁵ Podejmując decyzję, Minister ON może zasięgnąć opinii rodziny zmarłego, organizatora uroczystości pogrzebowej, przewodniczących organizacji i środowisk kombatanckich, właściwych organów publicznych (rządowych lub samorządowych) lub kierowników urzędów centralnych.
⁶ Dowódca garnizonu ustala również rodzaj umundurowania, w jakim występuje oficjalna delegacja wojskowa oraz wojskowa asysta honorowa podczas uroczystości z zachowaniem obowiązujących przepisów ubiorczych.
⁹ Władze państwowe, samorządowe, organizacje pozarządowe, środowiska kombatanckie, kościoły, związki wyznaniowe, instytucje, uczelnie, szkoły i inni partnerzy społeczni.
¹⁰ Wybrane elementy „Ceremoniału Wojskowego...” mogą być stosowane wobec funkcjonariuszy Służby Wywiadu Wojskowego i Służby Kontrwywiadu Wojskowego, w zakresie określonym przez szefów tych służb.
¹¹ Wzór scenariusza uroczystości o charakterze patriotycznym, patriotyczno-religijnym lub religijnym zawiera załącznik nr 2.
¹² Do zadań dowódcy garnizonu należy kierowanie całokształtem zadań związanych z udziałem wojskowej asysty honorowej w czasie przygotowania i przeprowadzenia uroczystości państwowych, wojskowych oraz patriotyczno-religijnych i uroczystości pogrzebowych.
¹³ Wzór scenariusza uroczystości z udziałem przedstawicieli najwyższych władz państwowych i wojskowych zawiera załącznik nr 3.
¹⁴ Narrator (konferansjer) może prowadzić także inne uroczystości z udziałem wojskowej asysty honorowej, podczas których przedstawia jej uczestnikom m.in. informację o miejscu uroczystości, przebiegu i kolejności poszczególnych jej elementów oraz prezentuje wojskową asystę honorową, poczty sztandarowe i gości honorowych.
¹⁵ Żołnierze pełniący wartę na posterunku honorowym powinni stać najbliżej pomnika, tablicy pamiątkowej itp.
¹⁶ Wojskowe sztandary historyczne wypożyczane są z Muzeum Wojska Polskiego lub innych muzeów i podczas uroczystości są noszone przez wytypowanych żołnierzy.
¹⁷ Podczas podchodzenia do składania meldunku oraz przeglądu pododdziałów może być grany (odtwarzany) „Marsz Generalski”.
¹⁸ Zagadnienia dotyczące zasad, sposobu oraz osób, którym powinny być składane meldunki podczas uroczystości o charakterze wojskowym zawarte są w „Regulaminie Ogólnym Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej”. W przypadku przybycia na uroczystość innych osób niż wymienione we wskazanym dokumencie organizator uroczystości powinien je przywitać i traktować jako gości honorowych.
¹⁹ W sprawie udziału w uroczystości orkiestry wojskowej jej organizator występuje do Dowódcy GW. ²⁰ Flagę RSZ można podnieść na maszt oraz odegrać (odtworzyć) hymn RSZ także w innym momencie uroczystości, jednak dopiero po odegraniu hymnu RP i podniesieniu na maszt flagi państwowej RP.
²¹ Liczbę delegacji składających wieńce i wiązanki oraz kolejność ich składania ustala organizator uroczystości.
²² Nie dotyczy uroczystości pogrzebowych.

Uroczystości państwowe organizowane są z okazji świąt państwowych, ważnych rocznic historycznych wydarzeń, wizyt oficjalnych przywódców państwowych, szefów rządów, przywódców organizacji międzynarodowych oraz innych wydarzeń mających szczególne znaczenie dla państwa. O miejscu przeprowadzenia uroczystości decyduje jej organizator. Organizatorami uroczystości państwowych mogą być: Kancelaria Prezydenta RP, Kancelaria Sejmu RP, Kancelaria Senatu RP, Kancelaria Prezesa RM, MON, MSZ oraz inne ministerstwa i urzędy centralne²³.

Decyzję o udziale wojskowej asysty honorowej w uroczystościach państwowych podejmuje Minister ON na wniosek jej organizatora²⁴. Szczegóły dotyczące udziału wojskowej asysty honorowej w uroczystości uzgadnia jej organizator z dowódcą odpowiedzialnym za jej wystawienie.

²³ Organizatorami uroczystości centralnych mogą być również doraźnie powoływane komitety i zespoły organizacyjne.
²⁴ Nie dotyczy uroczystości realizowanych w Warszawie z okazji wizyt oficjalnych.

Uroczystości wojskowe mogą być organizowane w siedzibie Ministra ON, Szefa SG WP, w siedzibach Dowództwa Generalnego RSZ, Dowództwa Operacyjnego RSZ, Dowództwa GW, Komendy Głównej ŻW oraz w jednostkach (instytucjach) wojskowych.

W porozumieniu z władzami administracyjnymi lub samorządowymi regionu uroczystości wojskowe mogą być organizowane w miejscach umożliwiających udział w nich społeczeństwa (np. w miejscach pamięci narodowej). Za organizację takich uroczystości odpowiada właściwy dowódca garnizonu.

W jednostkach (instytucjach) wojskowych podczas uroczystości wojskowych organizuje się uroczyste apele na placach apelowych lub innych miejscach, albo uroczyste zbiórki w salach tradycji, salach odpraw itp.

W uroczystościach tych, w miarę możliwości, powinien brać udział cały stan osobowy jednostki (instytucji) wojskowej. Miejsce uroczystości powinno być właściwie przygotowane i udekorowane. Jeżeli istnieje taka możliwość, w uroczystości należy przewidzieć udział sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych.

Podczas uroczystości z okazji święta jednostki (instytucji) wojskowej, nadania imienia, wręczenia sztandaru itp. mogą być organizowane przedsięwzięcia promujące zagadnienia dotyczące służby wojskowej i obronności w społeczeństwie, np. dni otwartych koszar, festyny żołnierskie.

Organizator uroczystości może zaplanować uczczenie minutą ciszy pamięci żołnierza, który zmarł podczas wykonywania obowiązków służbowych.

W ceremonii pożegnania żołnierzy kończących służbę wojskową, odchodzących do służby w innych jednostkach (instytucjach) wojskowych, wręczenia aktu mianowania oraz pożegnania pracowników wojska mogą uczestniczyć osoby przez nich zaproszone.

Jeżeli do udziału w uroczystości został zaproszony przełożony, to minimum na pięć dni przed uroczystością powinien zostać mu przedstawiony jej scenariusz.

Uroczystości o charakterze patriotycznym z udziałem wojskowej asysty honorowej organizowane są z okazji rocznic historycznych wydarzeń lub innych mających szczególne znaczenie dla państwa i narodu. Uroczystości odbywają się zazwyczaj w miejscu upamiętniającym te wydarzenia.

W trakcie uroczystości można organizować apele pamięci lub apele poległych, mogą być odsłaniane pomniki i tablice pamiątkowe, wręczane odznaki orderów i odznaczeń oraz inne wyróżnienia okolicznościowe. Organizatorem tych uroczystości mogą być władze i urzędy państwowe, władze administracyjne i samorządowe regionu, organizacje pozarządowe, środowiska kombatanckie itp.

W uroczystościach uwzględnia się udział sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych. Jeżeli pozwalają na to warunki, w uroczystości mogą wziąć udział piesze, konne i zmotoryzowane grupy rekonstrukcji historycznej, zorganizowane grupy członków organizacji pozarządowych oraz młodzież szkolna i akademicka.

Podczas uroczystości mogą być organizowane przedsięwzięcia towarzyszące, np. koncerty, festyny, które powinny być realizowane przed rozpoczęciem lub po zakończeniu jej części oficjalnej.

Organizator powinien zapewnić właściwe miejsce dla ustawienia wojskowej asysty honorowej podczas uroczystości, zapewnić bezpieczeństwo jej uczestników oraz odpowiednio przygotować miejsca jej przeprowadzenia.

Święta państwowe, wojskowe oraz uroczystości patriotyczne mogą być poprzedzone Mszami świętymi i Nabożeństwami odprawianymi w obiektach sakralnych lub polowymi Mszami świętymi i Nabożeństwami polowymi organizowanymi poza obiektami sakralnymi.

W uroczystościach o charakterze patriotyczno-religijnym mogą brać udział żołnierze w składzie oficjalnej delegacji wojskowej²⁵ oraz wojskowej asysty honorowej.

Uroczystości o charakterze patriotyczno-religijnym z udziałem wojskowej asysty honorowej mogą być organizowane (w porozumieniu z władzami administracyjnymi lub samorządowymi, przedstawicielami kościołów i związków wyznaniowych) w obiekcie sakralnym (np. Msza święta połączona z odsłonięciem tablicy pamiątkowej umieszczonej wewnątrz świątyni) lub poza obiektem sakralnym (np. polowa Msza święta połączona z odsłonięciem pomnika na rynku miasta).

Uroczystość o charakterze patriotyczno-religijnym może składać się z dwóch części, organizowanych w różnych miejscach (np. część religijna – Msza święta lub Nabożeństwo w obiekcie sakralnym, a część patriotyczna – poza obiektem sakralnym).

W części religijnej uroczystości mogą wziąć udział wybrane elementy wojskowej asysty honorowej, np. poczet sztandarowy, trębacz, żołnierze do posługi liturgicznej, zgodnie z zasadami dotyczącymi organizowania uroczystości o charakterze religijnym.

W części patriotycznej uroczystości organizowanej poza obiektem sakralnym może uczestniczyć wojskowa asysta honorowa, która brała udział w jej części religijnej. Można również rozszerzyć jej skład o elementy dodatkowe np. kompanię honorową (pododdział honorowy), orkiestrę wojskową, posterunek honorowy, żołnierzy do składania wieńców i wiązanek. Wówczas dodatkowe elementy wojskowej asysty honorowej oczekują w miejscu przeprowadzenia części patriotycznej uroczystości, bądź mogą przemaszerować w to miejsce z uczestnikami części religijnej. W takim przypadku na 15 minut przed zakończeniem części religijnej kompania honorowa (pododdział honorowy) i orkiestra wojskowa (jeżeli nie brała udziału w religijnej części uroczystości) zajmują miejsce przed obiektem sakralnym. Poczet sztandarowy wstępuje do szyku kompanii (pododdziału) po zakończeniu Mszy świętej lub nabożeństwa i wspólnie maszerują do miejsca, w którym odbywa się część patriotyczna uroczystości.

Organizując uroczystość o charakterze patriotyczno-religijnym poza obiektem sakralnym należy zapewnić właściwe warunki do jej przeprowadzenia.

²⁵ Żołnierze wchodzący w skład oficjalnej delegacji wojskowej w części religijnej uroczystości o charakterze patriotyczno-religijnym, zachowują się na zasadach określonych dla uroczystości o charakterze religijnym.

Uroczystości o charakterze religijnym z udziałem wojskowej asysty honorowej mogą być organizowane (w uzgodnieniu z przedstawicielami kościołów i związków wyznaniowych) w obiektach sakralnych (np. Msza święta, Nabożeństwo) lub poza nimi (np. polowa Msza święta, Nabożeństwo polowe).

W tych uroczystościach mogą brać udział żołnierze w składzie oficjalnej delegacji wojskowej oraz wojskowej asysty honorowej. Udział żołnierzy w uroczystościach o charakterze religijnym jest przedsięwzięciem służbowym. Dowódcy jednostek wojskowych przy typowaniu żołnierzy do udziału w nich postępują zgodnie z regulaminami, kierując się poszanowaniem zasad wolności sumienia i wyznania. Indywidualne uczestnictwo żołnierzy w tych uroczystościach odbywa się na zasadzie dobrowolności.

Podczas uroczystości o charakterze religijnym oficjalna delegacja wojskowa i wojskowa asysta honorowa postępuje zgodnie z regulaminami wojskowymi oraz przepisami liturgicznymi.

Żołnierze wytypowani do udziału w uroczystościach o charakterze religijnym, jako oficjalna delegacja wojskowa lub wojskowa asysta honorowa, bez względu na wyznawaną religię i przekonania światopoglądowe – kierują się poszanowaniem zasad obowiązujących w danym wyznaniu. W trakcie tych uroczystości członkowie oficjalnych delegacji wojskowych, jeżeli to możliwe zajmują miejsca siedzące, a kiedy wierni klęczą – przyjmują postawę zasadniczą. Ponadto w świątyni zdejmują nakrycie głowy.

Kompania honorowa (pododdział honorowy) oraz poczet sztandarowy biorący udział w uroczystościach występują w nakryciach głowy i z bronią²⁶. Natomiast orkiestra wojskowa występuje bez nakryć głowy.

Spośród żołnierzy, którzy zostali wytypowani do udziału w uroczystości o charakterze patriotyczno-religijnym lub religijnym mogą być wyznaczeni żołnierze do posługi liturgicznej. Czynności liturgiczne żołnierze wykonują w umundurowaniu bez nakrycia głowy, zgodnie z przepisami liturgicznymi²⁷. Przygotowaniem żołnierzy do posługi liturgicznej zajmuje się kapelan wojskowy.

Ze względu na specyfikę wynikającą z liturgii, skład wojskowej asysty honorowej oraz liczba żołnierzy do posługi liturgicznej w uroczystościach o charakterze patriotyczno-religijnym lub religijnym powinny być każdorazowo ustalane z władzami kościelnymi.

Po zgromadzeniu się uczestników uroczystości patriotyczno-religijnej lub religijnej – wojskowa asysta honorowa zajmuje miejsce wskazane przez organizatorów, a opuszcza je po zakończeniu uroczystości (przed rozwiązaniem zgromadzenia).

Msze święte i Nabożeństwa z udziałem wojskowej asysty honorowej mogą odbywać się również poza obiektem sakralnym. Polowe Msze święte i Nabożeństwa polowe organizuje się na otwartej przestrzeni (np. na placu apelowym, placu miejskim, poligonie) lub w odpowiednio przygotowanym niesakralnym obiekcie zamkniętym (np. hala sportowa, sala widowiskowa, hangar lotniczy). Zarówno ołtarz, jak i miejsce odprawiania polowej Mszy świętej lub Nabożeństwa polowego powinny znajdować się w miejscu godnym, przygotowane z zachowaniem przepisów liturgicznych danej religii. Za przygotowanie tych miejsc oraz przebieg liturgii odpowiedzialny jest kapelan wojskowy lub inny duchowny danej religii bądź wyznania. Jeżeli w Mszy świętej lub Nabożeństwie odprawianym w obiekcie sakralnym bierze udział kompania honorowa (pododdział honorowy)²⁸, zajmuje ona miejsce w kolumnie na wprost ołtarza lub w szyku rozwiniętym, w lewej części obiektu sakralnego²⁹. Gdy kompania honorowa (pododdział honorowy) zajmie wyznaczone miejsce, na komendę dowódcy pododdziału poczet sztandarowy występuje z szyku, podchodzi do ołtarza, po zatrzymaniu oddaje honory i następnie zajmuje miejsce z jego lewej strony³⁰. Jeżeli w uroczystości bierze udział orkiestra, należy zapewnić jej miejsca siedzące przed ołtarzem, w prawej części obiektu sakralnego³¹.

Gdy w Mszy świętej lub Nabożeństwie odprawianym w obiekcie sakralnym bierze udział tylko poczet sztandarowy, wchodzi on do niego na prośbę ceremoniarza lub innej osoby: „Proszę o wprowadzenie sztandaru wojskowego”, albo na komendę dowódcy uroczystości: „Sztandar – WPROWADZIĆ”, podchodzi do ołtarza, po zatrzymaniu oddaje honory i następnie zajmuje miejsce z jego lewej strony.

Jeżeli w polowej Mszy świętej lub Nabożeństwie polowym bierze udział kompania honorowa (pododdział honorowy), zajmuje ona miejsce na wprost ołtarza w szyku rozwiniętym³². Gdy kompania honorowa (pododdział honorowy) zajmie wyznaczone miejsce, na prośbę ceremoniarza lub innej osoby: „Proszę o wprowadzenie sztandaru wojskowego”, albo komendę dowódcy uroczystości: „Sztandar – WPROWADZIĆ”, poczet sztandarowy wychodzi z szyku kompanii honorowej (pododdziału honorowego), podchodzi do ołtarza, zatrzymuje się, oddaje honory i zajmuje miejsce z jego lewej strony³³. Jeżeli w uroczystości bierze udział orkiestra, należy zapewnić jej miejsca siedzące przed ołtarzem, po jego prawej stronie³⁴.

Inne pododdziały wojskowe ustawia się w kolumnach na wprost ołtarza obok kompanii honorowej (pododdziału honorowego). Przed pododdziałami, na wprost ołtarza, przygotowuje się miejsca siedzące dla gości biorących udział w polowej Mszy świętej lub Nabożeństwie polowym.

Gdy do udziału w Mszy świętej lub Nabożeństwie zostały zaproszone sztandary organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich i innych instytucji, ustawia się je z prawej strony ołtarza³⁵. Poczty sztandarowe wprowadza się na wyznaczone miejsce, kilka minut przed zajęciem przez celebransa miejsca przy ołtarzu.

²⁶ Jeżeli w uroczystości bierze udział trębacz występuje on w nakryciu głowy.
²⁷ Żołnierzy wytypowanych do posługi liturgicznej nie należy wyznaczać do zbierania ofiary podczas Mszy świętej. Ponadto, kiedy wierni klękają żołnierze przyjmują postawę zasadniczą.
²⁸ W uroczystościach o charakterze religijnym (nie dotyczy pogrzebów) w obiekcie sakralnym wojskową asystę honorową stanowi poczet sztandarowy. W uzasadnionym przypadku dowódca garnizonu, w uzgodnieniu z księdzem kapelanem (proboszczem parafii), może skierować kompanię honorową (pododdział honorowy) do udziału w mszy świętej (nabożeństwie) odprawianej w ramach świąt państwowych, wojskowych i obchodów rocznic wydarzeń historycznych (nie dotyczy uroczystości pogrzebowych). Udział kompanii honorowej nie może zakłócać przygotowania i przeprowadzenia czynności liturgicznych, zagrażać bezpieczeństwu wiernych, a obiekt sakralny i wyznaczone miejsce dla pododdziału muszą zapewnić możliwość wykonywania regulaminowych czynności i dobrej prezentacji żołnierzy.
²⁹ Patrząc od strony ołtarza.
³⁰ Patrząc od strony ołtarza.
³¹ Patrząc od strony ołtarza.
³² Jeżeli wymagają tego względy organizacyjne, kompania honorowa (pododdział honorowy) może być ustawiona w inny sposób.
³³ Patrząc od strony ołtarza.
³⁴ Patrząc od strony ołtarza.
³⁵ Patrząc od strony ołtarza. Poczty sztandarowe organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich i innych partnerów społecznych wykonują takie same czynności, jak poczet sztandarowy kompanii honorowej.

Wojskowa asysta honorowa, na wniosek organizatora, może brać udział w uroczystościach poza granicami państwa. Decyzję w tej sprawie podejmuje Minister ON.

Organizatorami uroczystości organizowanych poza granicami państwa mogą być: Kancelaria Prezydenta RP, Kancelaria Sejmu RP, Kancelaria Senatu RP, Kancelaria Prezesa RM, MON, MSZ oraz inne ministerstwa i urzędy centralne. Ponadto wojskowa asysta honorowa może brać udział w tego rodzaju uroczystościach na zaproszenie urzędu lub instytucji zagranicznej. Uroczystości poza granicami państwa powinny być organizowane we współpracy z przedstawicielami polskich placówek dyplomatycznych.

Przy organizowaniu tych uroczystości należy kierować się polskim ceremoniałem wojskowym, jednocześnie uwzględniając, np. lokalne zwyczaje, tradycje, religię³⁶.

Jeżeli uroczystość ma charakter międzynarodowy i jej organizatorem jest inne państwo, możliwe jest przyjęcie przez wojskową asystę honorową rozwiązań ceremonialnych charakterystycznych dla organizatora, przy czym nie mogą one być sprzeczne z obowiązującymi w SZ RP regulaminami i innymi aktami prawnymi.

W uroczystościach organizowanych poza granicami państwa w składzie wojskowej asysty honorowej może występować poczet flagowy z flagą państwową z godłem RP na drzewcu³⁷.

Poczet flagowy z flagą państwową z godłem RP na drzewcu nie występuje w szyku kompanii honorowej³⁸.

³⁶ Powyższe dotyczy także zachowania członków oficjalnej delegacji wojskowej oraz żołnierzy wchodzących w skład wojskowej asysty honorowej.
³⁷ Flaga państwowa z godłem Rzeczypospolitej Polskiej na drzewcu może być także używana w kontaktach międzynarodowych na terenie kraju.
³⁸ W przypadku, gdy nie ma możliwości wystawienia pocztu sztandarowego, w szyku kompanii honorowej dopuszcza się występowanie pocztu flagowego z flagą państwową z godłem RP na drzewcu.