Ceremoniał Wojskowy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Z szablami wojsk lądowych wz. 76/90 oraz szablami wz. 76/90 MW występują żołnierze pododdziałów posiadających je na wyposażeniu, zgodnie z należnościami.

Używanie przez wojskową asystę honorową innych wzorów szabel jest niedopuszczalne (za wyjątkiem Szwadronu Kawalerii Wojska Polskiego).

Chwyty szablą wykonuje się w postawie zasadniczej. Pochwę z szablą żołnierz przypina do pasa głównego przy lewym boku, przy czym brzusiec szabli jest skierowany do przodu. Ostroga pochwy powinna znajdować się na wysokości kostki nogi.

Wydobycie szabli przez dowódcę pododdziału jest komendą dla podległych mu dowódców.

Aby wydobyć szablę, żołnierz w postawie zasadniczej zmienia położenie lewej ręki, trzymając pochwę w ten sposób, że ujmuje w tym samym miejscu, lecz kciukiem od tyłu, a pozostałymi palcami – od przodu. Jednocześnie pochyla pochwę górną częścią do przodu, a prawą ręką chwyta rękojeść szabli (kciukiem – od wewnątrz, a pozostałymi palcami – od zewnątrz), energicznie wydobywa szablę, unosi ją do góry, brzuścem w przód. Następnie opuszcza prawą rękę z szablą najkrótszą drogą i jednocześnie chwyta pochwę lewą ręką tak, jak w postawie zasadniczej.

Wkładając szablę do pochwy, żołnierz unosi ją prawą ręką do góry, brzuścem do przodu, jednocześnie ujmuje pochwę lewą ręką w taki sam sposób, jak podczas wydobywania szabli. Następnie opuszcza szablę w dół ku pochwie, zginając prawą rękę w stawie łokciowym tak, aby pióro szabli można było wsunąć w okienko pochwy. Zwraca głowę w lewo w dół, patrząc w stronę okienka i energicznie wsuwa szablę.

W postawie zasadniczej z szablą u nogi żołnierz obejmuje całą dłonią prawej ręki rękojeść szabli, kciukiem od strony uda. Szabla jest opuszczona w dół w położeniu prostopadłym do linii frontu, brzusiec skierowany w prawo. Prawa ręka jest naturalnie opuszczona. Jelec szabli znajduje się przy szwie spodni, a koniec głowni jest oddalony od ziemi o ok. 20 cm. Lewa ręka przytrzymuje pochwę kciukiem od przodu, pozostałymi palcami zwartymi - od tyłu, oprócz wskazującego, który jest wyprostowany i ułożony wzdłuż pochwy.

W ten sam sposób żołnierz w postawie zasadniczej trzyma pochwę z szablą.

W postawie swobodnej żołnierz trzyma wydobytą szablę w sposób dowolny.

W postawie z szablą na ramieniu żołnierz trzyma szablę prawą ręką, przy czym palce: wskazujący i średni - wyprostowane obejmują rękojeść od przodu, kciuk - od tyłu z lewej strony, a pozostałe są złączone i wyprostowane. Ręka trzymająca szablę jest wyprostowana, a kciuk przy szwie spodni. Grzbiet głowni jest oparty o szew wszycia rękawa. Położenie lewej ręki jest takie, jak w postawie zasadniczej z szablą u nogi.

W postawie z szablą na ramieniu w marszu żołnierz na komendę: „BACZNOŚĆ” utrzymuje prawą rękę nieruchomo z kciukiem przy szwie spodni. Grzbiet głowni oparty jest o szew wszycia rękawa. Na komendę: „SPOCZNIJ” prawa ręka porusza się w takt marszu.

Trzymanie pochwy w czasie marszu, zarówno z szablą na ramieniu, jak i z szablą w pochwie, jest identyczne z jej trzymaniem w postawie zasadniczej.

W czasie dłuższego marszu z szablą na ramieniu można ją opierać kapturkiem i kabłąkiem jelca na zgiętej dłoni (z kciukiem wewnątrz kabłąka).

Chwyt szablą „Na ramię” z postawy u nogi oraz chwyt „Do nogi” z postawy „Na ramię” wykonuje się jednym ruchem najkrótszą drogą.

Salutowanie szablą w miejscu żołnierz wykonuje z postawy „Na ramię” lub „Do nogi” szybkim ruchem szablą z ramienia przed środek twarzy tak wysoko, by jelec znalazł się na poziomie brody, przy czym głownię szabli trzyma pionowo, brzuścem w lewo, oddaloną od twarzy na szerokość dłoni. W czasie wykonywania ruchu szablą chwyta rękojeść całą dłonią. Utrzymuje szablę przed twarzą przez sekundę, po czym szybkim ruchem opuszcza szablę najkrótszą drogą do postawy zasadniczej z szablą u nogi.

Powracając do postawy „Na ramię” po salutowaniu, żołnierz najkrótszą drogą podnosi szablę przed środek twarzy tak, jak podczas salutowania, utrzymuje szablę przed twarzą przez sekundę, po czym opuszcza szablę najkrótszą drogą do postawy „Na ramię”.

Salutowanie szablą w marszu odbywa się tak, jak salutowanie w miejscu, ale jest wykonywane w takt marszu i rozpoczyna się na 10 kroków przed przełożonym. Żołnierz rozpoczyna salutowanie stawiając lewą nogę i wykonuje je w tempie trzech kolejnych kroków. Opuszczając szablę do postawy zasadniczej z szablą u nogi, żołnierz zwraca jednocześnie głowę w kierunku przełożonego. Do postawy „Na ramię” powraca w odległości jednego kroku za przełożonym, w odwrotnej kolejności niż podczas salutowania.

Salutowanie szablą w marszu wykonują tylko żołnierze występujący przed frontem szyku i podający komendy. Stojący z szablami w szyku oddają honory jednocześnie z pododdziałem w miejscu przez prezentowanie i zwrot głowy. Żołnierze maszerujący w szyku oddają honory tylko przez zwrot głowy.

Chwyt „Prezentuj” szablą wykonuje się na komendę: „Na prawo – PATRZ” podaną pododdziałowi. Na tę komendę żołnierz przenosi szablę z ramienia przed środek twarzy tak, jak podczas salutowania w miejscu z jednoczesnym zwrotem głowy w prawo. Utrzymuje szablę w tym położeniu dopóty, dopóki nie zostanie podana komenda „BACZNOŚĆ”, po której przenosi szablę do położenia przed prezentowaniem i zwraca głowę na wprost.

SZABLA WOJSK LĄDOWYCH WZ. 1976 WP

SZABLA WZ. 1976 MW

Postawa zasadnicza żołnierza z karabinkiem (kbk KSS) jest taka sama, jak bez broni. Karabinek trzyma się przy prawej nodze, językiem spustowym do przodu. Kolba dotyka stopy prawej nogi. Przód trzewika kolby znajduje się na linii czubków butów, broń lekko przyciśnięta do biodra. Prawa ręka opuszczona obejmuje karabinek kciukiem od strony wewnętrznej, a pozostałe palce na zewnątrz zwarte i wyprostowane.

Żołnierz przyjmuje postawę zasadniczą na komendę: „BACZNOŚĆ”. Prawą ręką (ruchem nadgarstka) unosi karabinek lekko nad ziemią z jednoczesnym odstawieniem lewej stopy piętą na zewnątrz, po czym energicznie stawia karabinek na podłoże z jednoczesnym dostawieniem pięty lewej stopy do prawej.

Postawę swobodną żołnierz przyjmuje na komendę: „SPOCZNIJ”. Lewą stopę unosi na wysokość górnej krawędzi butów, równolegle do podłoża, jednocześnie prawą ręką unosi karabinek lekko do góry, po czym wysuwa energicznie lewą nogę w lewo w skos na połowę długości stopy z jednoczesnym postawieniem karabinka na podłożu. Ciężar ciała spoczywa na prawej nodze. Następnie wyprostowaną lewą nogę energicznie dostawia do prawej. Położenie karabinka i rąk jest identyczne, jak w postawie zasadniczej.

Chwyty karabinkiem (kbk KSS) wykonuje się w postawie zasadniczej. Postawę zasadniczą przed wykonaniem chwytu żołnierz przyjmuje na komendę: „BACZNOŚĆ”, a postawę swobodną – po wykonaniu chwytu na komendę: „SPOCZNIJ”.
Komendy: „SPOCZNIJ” nie podaje się, gdy żołnierz ma karabinek w położeniu „Prezentuj” i „Na ramię”.

Chwyt „Na ramię” z położenia „Do nogi” żołnierz wykonuje na komendę: „Na ramię – BROŃ”. Prawą ręką unosi karabinek i przenosi przed siebie w położenie pionowe językiem spustowym w lewo. Rączka suwadła powinna być na wysokości górnej lewej krawędzi kieszeni munduru. Lewą ręką jednocześnie chwyta karabinek tuż nad prawą (rączka suwadła między dłońmi). Łokcie są zbliżone do siebie. Prawą ręką trzyma trzon zamka pod rączką suwadła tak, żeby kciuk był wyprostowany wzdłuż palców i obejmował suwadło. Po czym obraca karabinek językiem spustowym do siebie (zgina przedramię w nadgarstku o 90°) i podnosi tak wysoko, żeby wsunąć go w lewe ramię. Lewą ręką chwyta kolbę w ten sposób, by tył trzewika kolby znajdował się w dłoni między kciukiem a palcem wskazującym. Końce palców przylegają do kolby, a opuszki palców dotykają pokrywy ładownicy. Łokieć lewego ramienia dociśnięty jest do tułowia. Następnie żołnierz prawą rękę opuszcza najkrótszą drogą do położenia, jak w postawie zasadniczej.

Chwyt „Do nogi” z położenia „Na ramię” żołnierz wykonuje na komendę: „Do nogi – BROŃ”. Obracając lewą ręką kolbę w prawo o 90°, ściąga ją do lewego uda na długość wyciągniętej ręki. Prawą ręką chwyta karabinek na wysokości barku, po czym przenosi karabinek przy tułowiu, obracając go na zewnątrz tak, by środek kolby przy całkowitym wyprostowaniu ramienia znajdował się nad małym palcem u prawej nogi, na wysokości górnej krawędzi butów. Lewą rękę opuszcza szybko do położenia tak, jak w postawie zasadniczej. Następnie prawą ręką przystawia karabinek kolbą do prawej stopy w położenie identyczne, jak w postawie zasadniczej.

Chwyt „Prezentuj” z położenia na ramię żołnierz wykonuje na komendę: „Prezentuj – BROŃ”. Obracając lewą rękę o 90° przenosi karabinek w położeniu pionowym na środek ładownic na odległość wyciągniętej ręki, jednocześnie prawą ręką chwyta karabinek za szyjkę kolby kciukiem zwróconym do tułowia. Następnie prawą ręką obraca karabinek językiem spustowym w przód, jednocześnie obniżając go tak, aby muszka karabinka znalazła się na wysokości brwi. Lewą ręką chwyta karabinek za łoże, tak by kciuk był wyprostowany wzdłuż łoża. Pozostałe palce są zwarte, a dolna krawędź dłoni spoczywa na wycięciu magazynka. Kciuk prawej ręki, trzymającej szyjkę kolby, znajduje się pod komorą zamka, a pozostałe palce zwarte i wyprostowane tuż pod kabłąkiem. Łokieć prawej ręki lekko podany do przodu, przedramię z dłonią tworzy linię prostą.

Chwyt „Na ramię” z położenia „Prezentuj” żołnierz wykonuje na komendę: „Na ramię – BROŃ”. Lewą ręką skręca karabinek językiem spustowym w lewo o 90°, prawą puszcza szyjkę kolby i chwyta nią karabinek na wysokości górnej krawędzi kieszeni munduru. Następnie skręcając karabinek językiem spustowym do tułowia wsuwa go w lewe ramię, lewą ręką chwyta kolbę, po czym prawą rękę opuszcza do położenia tak, jak w postawie zasadniczej.

Chwyt „Za szyjkę” z położenia „Do nogi” wykonuje się po wykonaniu komend: „Bagnet – ZDEJMIJ”, „Za szyjkę – BROŃ”.
Wykonując komendę: „Za szyjkę – BROŃ” żołnierz unosi karabinek prawą ręką pionowo do góry i chwyta go lewą ręką tuż pod prawą. Następnie prawą ręką chwyta za szyjkę, obejmując ją kciukiem z przodu, a pozostałymi palcami od tyłu. Przenosi karabinek do prawego boku, opuszczając jednocześnie lewą rękę i trzyma go przyciśnięty do biodra i ramienia.

Wykonując komendę: „Do nogi – BROŃ” z położenia „Za szyjkę” żołnierz chwyta lewą ręką za nakładkę, następnie prawą rękę przenosi nad lewą i stawia broń przy nodze, opuszczając jednocześnie lewą rękę.

Wykonując komendę: „POŁÓŻ – BROŃ” żołnierz robi wykrok lewą nogą, pochyla się i kładzie karabinek na ziemię rączką suwadła w dół, opierając trzewik kolby o czubek buta prawej nogi, po czym wyprostowuje się i cofa lewą nogę do prawej. Lewą rękę trzyma wyprostowaną wzdłuż tułowia, wzrok skierowany na wprost.

Wykonując komendę: „Za – BROŃ” żołnierz robi wykrok lewą nogą, pochyla się, prawą ręką chwyta karabinek w tym samym miejscu, co przy kładzeniu, po czym wyprostowuje się i dostawia lewą nogę do prawej. Lewą rękę trzyma przez cały czas wyprostowaną wzdłuż tułowia. Karabinek bierze w położenie „Do nogi”.

Musztra paradna jest pokazem wybranych elementów regulaminowej musztry zespołowej, tworzących jednolitą kompozycję, wykonywanych przez pododdział z odpowiednim podkładem muzycznym orkiestry wojskowej.

Pokaz musztry paradnej jest prezentacją mistrzowskiego wyszkolenia i zgranego działania pododdziału, wzorowej postawy oraz sprawności fizycznej. Pokaz taki można zaprezentować publiczności podczas uroczystości organizowanych z okazji świąt państwowych i wojskowych oraz rocznic historycznych wydarzeń.

Na pokaz musztry paradnej można zaprosić przedstawicieli władz państwowych, kierownictwa MON i SZ RP, władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstw wojskowych, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich oraz młodzież szkolną i akademicką.

W jednostce (instytucji) wojskowej pokaz musztry paradnej można zorganizować na placu apelowym, a w garnizonie, w uzgodnieniu z władzami administracyjnymi regionu – na rynku miejskim, stadionie sportowym lub w innym miejscu⁴⁰³.

Układ elementów pokazu (figur) musztry paradnej⁴⁰⁴ powinien być dostosowany do muzyki, wykonywanej przez orkiestrę wojskową. Pokaz może być uzupełniony musztrą paradną orkiestry wojskowej. Czas trwania pokazu nie powinien przekraczać 20 minut. Komendy do wykonania poszczególnych elementów (figur) pokazu są podawane głosem lub umówionymi sygnałami. Niektóre elementy (figury) pokazu mogą być wykonywane bez komendy.

Żołnierze uczestniczący w pokazie musztry paradnej występują z jednolitym uzbrojeniem oraz w umundurowaniu określonym przez dowódcę, który zarządził pokaz⁴⁰⁵. Pododdział biorący udział w pokazie musztry paradnej ustawia się w kolumnie na linii wyjściowej, a orkiestra wojskowa na prawym skrzydle ugrupowania.

Przebieg pokazu musztry paradnej:
▪ przybycie gości honorowych i innych uczestników pokazu (przybyli zajmują wyznaczone miejsca);
▪ przybycie pododdziału na pokaz musztry paradnej (pododdział zajmuje wyznaczone miejsce, dowódca pokazu musztry paradnej zajmuje miejsce przed pododdziałem);
▪ przybycie przełożonego (dowódca pokazu składa meldunek przełożonemu o gotowości do pokazu);
▪ rozpoczęcie pokazu musztry paradnej (dowódca pokazu podaje komendy: „Kompania – BACZNOŚĆ”, „Na linię ćwiczeń – MARSZ”. Orkiestra wojskowa zaczyna grać i maszeruje na wyznaczone miejsce, zatrzymuje się i przerywa grę. Pododdział, odpowiednio do układu, wychodzi na linię ćwiczeń i zatrzymuje się. Dowódca pokazu musztry paradnej podaje komendę: „Kompania, musztrę paradną – ĆWICZ”. Na tę komendę orkiestra wojskowa zaczyna grać muzykę, a pododdział wykonuje ustalony układ ćwiczeń);
▪ zakończenie pokazu musztry paradnej (po zakończeniu całego układu ćwiczeń pododdział ustawia się na linii wyjściowej. Orkiestra wojskowa przerywa grę. Dowódca pokazu musztry paradnej podaje komendy: „Kompania – BACZNOŚĆ”, „Do defilady, kierunek w prawo – MASZEROWAĆ”);
▪ defilada;
▪ zakończenie uroczystości (dowódca pokazu musztry paradnej melduje przełożonemu jej zakończenie).

⁴⁰³ Miejsce (plac), na którym odbędzie się pokaz musztry należy odpowiednio przygotować (udekorować). Jeżeli pokaz jest organizowany w godzinach wieczornych, należy miejsce (plac) oświetlić reflektorami. Można też ustawić szpaler żołnierzy z pochodniami.
⁴⁰⁴ Przykładowe figury pokazu musztry paradnej przedstawiają fotografie zawarte w załączonym zbiorze „Ilustracji”.
⁴⁰⁵ Musztrę paradną organizuje się na rozkaz przełożonych od szczebla dowódcy jednostki (instytucji) wojskowej wzwyż.