Ceremoniał Wojskowy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Centralna parada wojskowa może być organizowana z okazji Święta Wojska Polskiego i innych rocznic historycznych wydarzeń¹⁹⁸. Biorą w niej udział przedstawiciele najwyższych władz państwowych, Parlamentu RP, instytucji centralnych, władz wojskowych, administracyjnych i samorządowych, korpusu dyplomatycznego, duchowieństwa, środowisk kombatanckich, organizacji pozarządowych, młodzież szkolna i akademicka oraz zaproszeni goście.

Decyzję o udziale wojska w paradzie podejmuje Minister ON. Szczegółowy zakres udziału wojska w paradzie określa w swoim rozkazie Dowódca Generalny RSZ. W centralnej paradzie wojskowej mogą wziąć udział pododdziały piesze i konne oraz sprzęt wojskowy (kołowy i gąsienicowy), a także wojskowe statki powietrzne.

Do udziału w paradzie mogą zostać zaproszone: pododdziały reprezentujące inne ministerstwa, pododdziały zagraniczne, grupy rekonstrukcji historycznej: piesze, konne i zmechanizowane (wyposażone w historyczne pojazdy wojskowe), a także zorganizowane grupy członków organizacji pozarządowych i stowarzyszeń społecznych.

W paradzie uwzględnia się udział wojskowych sztandarów historycznych oraz sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych.

Centralną paradę wojskową przyjmuje Prezydent RP. Moment przybycia Prezydenta RP na miejsce uroczystości oznacza jej początek.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg parady:
▪ przybycie gości honorowych (przybywający zajmują wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę);
▪ przybycie Szefa SG WP, Dowódcy Generalnego RSZ, Dowódcy Operacyjnego RSZ i Komendanta Głównego ŻW (pododdziały przyjmują postawę zasadniczą. Po powitaniu przez Dowódcę GW, Szef SG WP zajmuje miejsce do powitania Ministra ON, a Dowódca Generalny RSZ, Dowódca Operacyjny RSZ, Komendant Główny ŻW i Dowódca GW zajmują miejsca oczekiwania na przybycie Ministra ON);
▪ przybycie Ministra ON (pododdziały przyjmują postawę zasadniczą. Minister ON po powitaniu przez Szefa SG WP zajmuje miejsce na trybunie honorowej);
▪ przybycie przedstawicieli najwyższych władz państwowych (pododdziały przyjmują postawę zasadniczą. W kolejności przybywają: Prezes RM, Marszałek Senatu RP i Marszałek Sejmu RP i zajmują miejsca na trybunie honorowej);
▪ przybycie Prezydenta RP (trębacze grają sygnał „Baczność”. Pododdziały oddają honory. Prezydent RP przyjmuje meldunek od Szefa SG WP, dokonuje przeglądu pododdziałów¹⁹⁹ oddając honory ich sztandarom i zajmuje miejsce na trybunie honorowej); ▪ podniesienie na maszt Proporca Prezydenta RP (trębacze grają „Sygnał Prezydencki”, proporcowy podnosi Proporzec Prezydenta RP na maszt);
▪ podniesienie flagi państwowej RP na maszt (poczet flagowy występuje z szyku kompanii honorowej i maszeruje do masztu, flagowy przypina flagę, dowódca parady podaje komendę do podniesienia flagi: „Flagę państwową – PODNIEŚĆ”);
▪ odegranie hymnu RP (w trakcie grania hymnu flagowy podnosi flagę państwową RP na maszt);
▪ przemówienie okolicznościowe Prezydenta RP;
▪ złożenie meldunku Prezydentowi RP o gotowości do rozpoczęcia defilady (dowódca parady maszeruje do trybuny honorowej i melduje Prezydentowi RP rozpoczęcie defilady: „Panie Prezydencie, dowódca parady ….. /stopień i nazwisko/ melduje, pododdziały Wojska Polskiego do defilady z okazji …… /podaje nazwę święta lub rocznicy historycznego wydarzenia/”, a następnie zajmuje wyznaczone miejsce);
▪ rozpoczęcie defilady (defiladę rozpoczyna przelot statków powietrznych, następnie defilują w kolejności: żołnierze niosący wojskowe sztandary historyczne, pododdziały wojskowe, piesze grupy rekonstrukcji historycznej, Szwadron Kawalerii WP, konne grupy rekonstrukcji historycznej, współczesne wojskowe pojazdy kołowe i gąsienicowe oraz historyczne pojazdy wojskowe²⁰⁰. Defiladę kończy orkiestra wojskowa²⁰¹);
▪ zakończenie uroczystości (dowódca parady maszeruje melduje Prezydentowi RP jej zakończenie).

¹⁹⁸ Organizatorem centralnej parady wojskowej jest MON, które ustala miejsce parady.
¹⁹⁹ Prezydent RP dokonuje przeglądu pododdziałów jadąc odkrytym pojazdem w towarzystwie Szefa SG WP. Pojazd porusza się w asyście Szwadronu Kawalerii WP. Rodzaj pojazdu ustala organizator uroczystości.
²⁰⁰ Kolejność przemieszczania się poszczególnych pododdziałów (pieszych i konnych) oraz pojazdów i statków powietrznych podczas defilady określa się w szczegółowym scenariuszu parady. Przed rozpoczęciem defilady wystawia się w odstępie 5 kroków na wyznaczonej linii dziesięciu żołnierzy kierunkowych (po pięciu w lewo i w prawo od trybuny), frontem do trasy przemarszu. Podczas defilady, po dojściu na wysokość pierwszego żołnierza kierunkowego przed trybuną, każdy dowódca pododdziału podaje komendę: „Baczność”, a na wysokości trzeciego: „Na prawo (lewo) – PATRZ”. Gdy defilujący pododdział minie drugiego żołnierza kierunkowego za trybuną, dowódca podaje komendę: „Baczność”, a po minięciu piątego kierunkowego – „Spocznij”.
²⁰¹ Orkiestra wojskowa od momentu rozpoczęcia przemarszu pododdziałów pieszych i konnych do chwili jego zakończenia gra „Warszawiankę” lub inne utwory, natomiast w czasie defilady pojazdów kołowych muzykę marszową. Przerywa grę w czasie przejazdu pojazdów gąsienicowych. Nie gra również podczas przelotu statków powietrznych. Orkiestra wojskowa defiluje za ostatnią kolumną, grając marsza.

W paradzie morskiej mogą brać udział okręty (jednostki pomocnicze) MW różnych klas i typów, a także lotnictwo MW. Zgodnie z przyjętym zwyczajem mogą w niej również uczestniczyć zaproszone na uroczystość okręty (jednostki pływające) zagranicznych flot.

Czas, miejsce i skład oraz ustawienie okrętów (jednostek pomocniczych) MW podczas postoju, a także rodzaje ugrupowań i szyku w czasie ruchu oraz organizację i dowódcę parady morskiej ustala Dowódca Generalny RSZ lub jego przedstawiciel. Paradę morską okręty (jednostki pomocnicze) MW mogą wykonywać podczas postoju (na kotwicy, beczkach) lub w czasie ruchu.

Okręty (jednostki pomocnicze) MW biorące udział w paradzie morskiej w czasie postoju ustawia się w kolumnach złożonych z okrętów i jednostek pomocniczych, w liniach – według klas i typów. W linii, w której stoi okręt flagowy MW, ustawia się również okręty zagranicznych flot. Podczas parady morskiej w czasie postoju załogi uczestniczące w niej ustawia się na zbiórkach lub w „paradzie burtowej” nie później niż 10 minut przed jej rozpoczęciem. Paradę morską w czasie postoju przyjmuje się z pokładu motorówki (okrętu).

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg parady:
▪ złożenie meldunku o gotowości okrętów i jednostek pomocniczych MW do parady morskiej (do czekającego w motorówce /okręcie/ dowódcy przyjmującego paradę morską podpływa na motorówce dowódca parady morskiej. Odbywa się to w odległości około 3 kabli od pierwszej linii rozwiniętych do parady okrętów i jednostek pomocniczych MW. Dowódca parady składa dowódcy przyjmującemu paradę meldunek o treści, np.: „Panie ….. /stopień wojskowy/, dowódca parady ….. /stopień i nazwisko/ melduje, okręty i jednostki pomocnicze Marynarki Wojennej gotowe do parady dla uczczenia /z okazji/ …… /podaje cel parady/”. Następnie towarzyszy dowódcy przyjmującemu paradę, płynąc za nim w szyku torowym lub przechodzi na pokład jego motorówki /okrętu/);
▪ salut armatni (po złożeniu meldunku okręt flagowy MW daje salut armatni);
▪ przegląd okrętów (okręt dowódcy przyjmującego paradę zbliża się do pierwszego okrętu pierwszej kolumny. Kiedy stewa dziobowa /rufowa/ okrętu, na którym jest zaokrętowany dowódca przyjmujący paradę zrówna się ze stewą dziobową /rufową/ okrętu biorącego udział w paradzie, dowódca okrętu podaje gwizdkiem oficerskim komendy: „Baczność”, „Na prawa (lewą) – BURTĘ”, oddaje honory wraz z oficerami stojącymi na skrzydle mostka. Pozostała załoga stoi wzdłuż relingu w postawie przyjętej podczas parady morskiej. Dowódca okrętu przyjmującego paradę również podaje gwizdkiem oficerskim komendy: „Baczność”, „Na prawą (lewą) – BURTĘ”. Mijając trawers okrętu biorącego udział w paradzie podaje gwizdkiem oficerskim komendę „Spocznij”. Dowódca okrętu biorącego udział w paradzie podaje gwizdkiem oficerskim komendę „Spocznij”. W przypadku braku komendy „Spocznij” z okrętu przyjmującego paradę, komendę „Spocznij” dowódca okrętu biorącego udział w paradzie podaje, gdy stewa rufowa okrętu przyjmującego paradę minie stewę rufową /dziobową/ okrętu biorącego udział w paradzie. Ceremonię tę powtarza się przy każdym okręcie stojącym w kolumnie).

Podczas parady morskiej w czasie ruchu uczestniczące w niej załogi okrętów i jednostek pomocniczych MW znajdują się tak, jak w sytuacji opisanej powyżej.

Paradę morską w czasie ruchu przyjmuje się z pokładu okrętu (motorówki) zakotwiczonego na redzie bądź płynącego kontrkursem uczestniczących w niej okrętów i jednostek pomocniczych MW. Jeżeli w paradzie morskiej bierze udział lotnictwo morskie, przelatuje ono w odpowiednich ugrupowaniach na niskich pułapach – zgodnie z kierunkiem ustawienia okrętów i jednostek pomocniczych MW.

Po zakończeniu parady jej dowódca melduje zakończenie parady dowódcy przyjmującemu paradę i towarzyszy mu do momentu przejścia na okręt flagowy MW lub do nabrzeża portu.

Dynamiczny pokaz statków powietrznych znajdujących się na wyposażeniu SP, WLąd. i MW – zwany paradą lotniczą, organizuje się z okazji Święta Wojska Polskiego²⁰². Parada lotnicza jest częścią centralnej parady wojskowej²⁰³.

Parada lotnicza rozpoczyna centralną paradę wojskową. Kolejność przelotu statków powietrznych podyktowana jest prędkościami przelotowymi poszczególnych typów. Przestrzegana jest zasada, że paradę rozpoczynają samoloty odrzutowe naddźwiękowe, następnie poddźwiękowe, a dalszej kolejności samoloty turbośmigłowe. Paradę lotniczą zamykają śmigłowce.

Odmianą parady lotniczej jest okolicznościowy przelot samolotów lub śmigłowców, który jest zazwyczaj organizowany z okazji promocji absolwentów WSOSP, Święta Sił Powietrznych oraz uroczystości pogrzebowych²⁰⁴ osób wybitnie zasłużonych dla państwa i SP²⁰⁵.

²⁰² Organizatorem parady lotniczej jest Dowódca Generalny RSZ lub jego przedstawiciel, który ustala liczbę statków powietrznych biorących w niej udział oraz ich typy, szyki i kolejność przelotu.
²⁰³ Parada lotnicza może być zorganizowana także z innej okazji.
²⁰⁴ Przelot samolotów lub śmigłowców nad miejscem pochówku następuje po złożeniu trumny (urny) do grobu (kolumbarium) i odegraniu przez trębacza „Hasła WP”.
²⁰⁵ Organizatorem okolicznościowych przelotów samolotów lub śmigłowców jest Dowództwo Generalne RSZ.