Ceremoniał Wojskowy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

W uroczystości pierwszego podniesienia bandery na zbudowanym w Polsce okręcie lub jednostce pomocniczej wcielanym do MW²⁷⁷ biorą udział przedstawiciele władz państwowych, kierownictwa MON i SZ RP, władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstw wojskowych, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich, matka chrzestna²⁷⁸ okrętu (jednostki pomocniczej) MW, przedstawiciel kierownictwa stoczni, która zbudowała okręt lub jednostkę pomocniczą, delegacja stoczniowców, wydzielone pododdziały oraz okręty (jednostki pływające) stojące w danym porcie (basenie portowym)²⁷⁹.

Okręt (jednostka pomocnicza), na którym zostanie podniesiona bandera wojenna (bandera jednostek pomocniczych MW) cumuje przy nabrzeżu prawą burtą. Załoga tego okrętu (jednostki pomocniczej), a także załogi wszystkich okrętów (jednostek pływających) znajdujących się w porcie (basenie portowym), zajmują miejsca wyznaczone na rufie lub dziobie – w zależności od konstrukcji okrętu (jednostki pływającej).

Pododdziały uczestniczące w uroczystości stoją na nabrzeżu w ugrupowaniu rozwiniętym frontem do okrętu (jednostki pomocniczej) MW, w odległości od burty określonej szerokością nabrzeża.

Wojskową asystę honorową podczas uroczystości stanowi kompania honorowa i orkiestra wojskowa.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg uroczystości:
▪ przybycie uczestników uroczystości (zajmują oni wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę);
▪ wprowadzenie na nabrzeże pododdziałów uczestniczących w uroczystości oraz wojskowej asysty honorowej (zajmują one wyznaczone miejsca);
▪ przybycie przełożonego, który będzie wręczał banderę wojenną (banderę jednostek pomocniczych MW) i proporzec MW²⁸⁰ (dowódca uroczystości podaje komendę: „Na okrętach – BACZNOŚĆ”, trębacz gra sygnał „Baczność”, na okrętach (jednostkach pływających) MW zastępcy dowódców gwizdkiem oficerskim podają komendy: „BACZNOŚĆ”, „Na prawą /lewą/ – BURTĘ”, dowódca uroczystości podaje komendy dla pododdziałów stojących na nabrzeżu i składa meldunek przełożonemu, który następnie w jego towarzystwie dokonuje przeglądu pododdziałów, wita się z marynarzami i zajmuje miejsce do rozpoczęcia uroczystości);
▪ rozpoczęcie uroczystości (orkiestra wojskowa gra hymn RP, flagowy podnosi flagę państwową RP na maszt);
▪ odczytanie rozkazu o wcieleniu okrętu (jednostki pomocniczej) do służby w MW (wyznaczona osoba odczytuje rozkaz);
▪ wręczenie bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW) i proporca MW (załogi na okrętach /jednostkach pływających/ i pododdziały na nabrzeżu przyjmują postawę zasadniczą, dowódca i zastępca dowódcy okrętu /jednostki pomocniczej/ MW schodzą z okrętu /jednostki pomocniczej/ MW i przechodzą do wyznaczonego miejsca. Poczet banderowy i poczet proporcowy występują na wyznaczone miejsca, sygnalista wachtowy podnosi na prawym noku rei okrętu /jednostki pomocniczej/ MW, na którym odbywa się ceremonia, dwie flagi sygnałowe do połowy i ogłasza głosem „Pięć przed”, kapelan wojskowy dokonuje poświęcenia bandery wojennej /bandery jednostek pomocniczych MW/ i proporca MW²⁸¹. Przełożony bierze od oficera z pocztu banderowego złożoną banderę i wręcza ją dowódcy okrętu /jednostki pomocniczej/ MW, mówiąc: „Wręczam Panu /Pani/ .... /stopień wojskowy/ banderę wojenną /banderę jednostek pomocniczych Marynarki Wojennej/ dla ........ /nazwa okrętu/. Niech okręt /lub inny rodzaj jednostki pomocniczej/ nosi ją z honorem, a załoga służy jej wiernie”. Dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ MW, przyjmując banderę, odpowiada: „Ku chwale Ojczyzny”. Następnie przełożony bierze od oficera z pocztu proporcowego złożony proporzec MW i wręcza zastępcy dowódcy okrętu MW mówiąc: „Wręczam Panu /Pani/ ...... /stopień wojskowy/ proporzec Marynarki Wojennej dla ............ /nazwa okrętu/ w przekonaniu, że okręt Wasz będzie ciągle gotowy do obrony żywotnych interesów Rzeczypospolitej Polskiej na morzu”. Zastępca dowódcy okrętu MW odpowiada: „Ku chwale Ojczyzny”. Poczet banderowy i poczet proporcowy wstępują do szyku. Dowódca i zastępca dowódcy okrętu /jednostki pomocniczej/ MW, niosąc banderę wojenną /banderę jednostek pomocniczych MW/ i proporzec MW, złożone w taki sposób jak flaga państwowa RP, podchodzą do pocztu sztandarowego, oddają honory sztandarowi, po czym przechodzą przed frontem stojących na nabrzeżu pododdziałów i wchodzą na okręt /jednostkę pomocniczą/ MW); ▪ podniesienie dwóch flag sygnałowych „Do miejsca” na okręcie (jednostki pomocniczej) MW (sygnalista wachtowy podnosi dwie flagi sygnałowe na prawym noku rei okrętu /jednostki pomocniczej/ MW);
▪ podniesienie bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW) i proporca MW (po przymocowaniu flaglinek bandery przez dowódcę okrętu /jednostki pomocniczej/ MW, a proporca MW przez zastępcę dowódcy okrętu MW – dowódca uroczystości podaje komendę: „Banderę wojenną, proporzec Marynarki Wojennej i wielką galę banderową na ........ /nazwa okrętu/ oraz proporce Marynarki Wojennej i wielkie gale banderowe na pozostałych okrętach – PODNIEŚĆ”. Na okrętach /jednostkach pomocniczych/ MW, na sygnał „Czas upłynął” zrywa się dwie flagi sygnałowe. W tym czasie orkiestra wojskowa gra hymn RP. Przy jego dźwiękach dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ MW podnosi banderę wojenną /banderę jednostek pomocniczych MW/ na drzewcu rufowym, a zastępca dowódcy okrętu - proporzec MW na drzewcu dziobowym. Jednocześnie na wszystkich okrętach podnosi się proporzec MW i wielkie gale banderowe²⁸²);
▪ przemówienia okolicznościowe (przemówienie wygłasza przełożony wręczający banderę wojenną /banderę jednostek pomocniczych MW/ i proporzec MW oraz przedstawiciel stoczni, która zbudowała okręt /jednostkę pomocniczą/ MW);
▪ przegrupowanie do defilady (dowódca uroczystości podaje komendę do przegrupowania pododdziałów stojących na nabrzeżu do defilady, dowódcy pododdziałów podają komendy do marszu);
▪ defilada;
▪ zakończenie uroczystości²⁸³.

²⁷⁷ Banderę wojenną podnosi się na okrętach bojowych MW, a banderę jednostek pomocniczych MW na jednostkach pomocniczych MW.
²⁷⁸ Uroczystość chrztu okrętu (jednostki pomocniczej) odbywa się po jego zwodowaniu w stoczni – przebieg ceremonii określają zwyczaje morskie. MW nie jest organizatorem tej uroczystości.
²⁷⁹ Organizatorem uroczystości jest MW.
²⁸⁰ Nie dotyczy jednostek pomocniczych MW.
²⁸¹ W przypadku uczestniczenia w uroczystości kapelanów kilku duszpasterstw, modlitwy i poświęcenia dokonywane są kolejno – zgodnie ze scenariuszem uroczystości.
²⁸² Wielkie gale banderowe podnosi się także na jednostkach pomocniczych MW.
²⁸³ Po zakończeniu uroczystości wręczenia bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW) i proporca MW, okręt (jednostka pomocnicza) MW jest udostępniany do zwiedzania.

W uroczystości pierwszego podniesienia bandery na zbudowanym za granicą okręcie lub jednostce pomocniczej wcielanym do MW²⁸⁴ biorą udział przedstawiciele kierownictwa MON i SZ RP, władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstw wojskowych, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich, matka chrzestna okrętu (jednostki pomocniczej), załoga zdająca i przyjmująca okręt (jednostkę pomocniczą), wydzielone pododdziały oraz okręty (jednostki pływające) stojące w danym porcie (basenie portowym).

Okręt, na którym zostanie podniesiona bandera wojenna lub jednostka pomocnicza, na której zostanie podniesiona bandera jednostek pomocniczych MW, cumuje przy nabrzeżu prawą burtą.

Pododdziały na nabrzeżu ustawione są tak, jak podczas uroczystości pierwszego podniesienia bandery na okręcie lub jednostki pomocniczej MW. Załogi – zdająca i przyjmująca okręt (jednostkę pomocniczą) – stoją na nabrzeżu w szyku rozwiniętym wzdłuż burty okrętu (jednostki pomocniczej) frontem do pododdziałów. Załoga polska stoi bliżej trapu okrętu (jednostki pomocniczej). Załogi innych okrętów (jednostek pływających) znajdujących się w porcie, zajmują miejsca wyznaczone na rufie lub dziobie – w zależności od konstrukcji okrętu (jednostki pływającej).

Wojskową asystę honorową podczas uroczystości stanowi kompania honorowa i orkiestra wojskowa.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg uroczystości:
▪ przybycie uczestników uroczystości (zajmują oni wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę);
▪ wprowadzenie załóg (zdającej i przyjmującej) okrętu (jednostki pomocniczej) na nabrzeże (załogi zajmują wyznaczone miejsca);
▪ przybycie przełożonego, który będzie wręczał banderę wojenną (banderę jednostek pomocniczych MW) i proporzec MW²⁸⁵ (przełożony w towarzystwie przedstawiciela dowództwa marynarki przekazującej okręt /jednostkę pomocniczą/ przyjmuje meldunki: od dowódcy załogi przejmującej okręt /jednostkę pomocniczą/ o gotowości przyjęcia okrętu /jednostki pomocniczej/ przez dowódcę polskiego, a następnie od dowódcy załogi zdającej okręt /jednostkę pomocniczą/ o gotowości do przekazania okrętu /jednostki pomocniczej/ przez przedstawiciela marynarki przekazującej);
▪ ostatnie opuszczenie bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW) na przekazywanym okręcie (przedstawiciel marynarki przekazującej okręt /jednostkę pomocniczą/ podaje dowódcy załogi komendę: „Przygotować się do opuszczenia bandery”, dowódca zdający okręt /jednostkę pomocniczą/ wchodzi na okręt /jednostkę pomocniczą/, załogi– zdająca i przyjmująca wykonują w tył zwrot, przedstawiciel marynarki przekazującej okręt /jednostkę pomocniczą/ podaje komendy do oddania honorów banderze, a następnie podaje komendę: „Banderę wojenną /nazwa państwa/ – OPUŚĆ”. Dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ opuszcza banderę wojenną (banderę jednostek pomocniczych), orkiestra wojskowa gra hymn państwa przekazującego okręt /jednostkę pomocniczą/. Po opuszczeniu bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych) dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ schodzi z banderą, składa meldunek swojemu przełożonemu o opuszczeniu bandery, po czym odchodzi z banderą w wyznaczone miejsce. Załogi – zdająca i przyjmująca – wykonują w tył zwrot);
▪ odczytanie rozkazu o wcieleniu okrętu (jednostki pomocniczej) do MW (trębacz gra sygnał „Baczność”, wyznaczona osoba odczytuje rozkaz);
▪ nadanie imienia okrętowi (jednostce pomocniczej) MW (dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ MW zwraca się do matki chrzestnej: „Proszę matkę chrzestną o dokonanie aktu nadania imienia okrętowi /jednostce pomocniczej/ Marynarki Wojennej”. Matka chrzestna w towarzystwie przełożonego podchodzi do części dziobowej okrętu /jednostki pomocniczej/ MW i wypowiada formułę: „Płyń po morzach i oceanach świata, sław imię ....... /nazwa państwa/ stoczniowca i polskiego marynarza – nadaję ci imię ........ /nazwa okrętu lub jednostki pomocniczej MW/”, po czym rozbija butelkę z szampanem o kadłub okrętu /jednostki pomocniczej/ MW. Przedstawiciel instytucji patronackiej w towarzystwie dowódcy okrętu /jednostki pomocniczej/ odsłania jego nazwę);
▪ poświęcenie okrętu lub jednostki pomocniczej MW (kapelan wojskowy dokonuje aktu poświęcenia okrętu /jednostki pomocniczej/ MW)²⁸⁶.

Dalsza część uroczystości – podniesienie bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW) i proporca MW, odbywa się tak, jak na okręcie (jednostce pomocniczej) MW, zbudowanym w stoczni krajowej, z tym, że dowódca i zastępca dowódcy okrętu (jednostki pomocniczej) MW występują po banderę wojenną (banderę jednostek pomocniczych MW) i proporzec MW z szyku załogi stojącej na nabrzeżu.

²⁸⁴ Organizatorem uroczystości jest MW.
²⁸⁵ Nie dotyczy jednostek pomocniczych MW.
²⁸⁶ W przypadku uczestniczenia w uroczystości kapelanów pozostałych duszpasterstw, modlitwy i poświęcenia dokonywane są kolejno – zgodnie ze scenariuszem uroczystości.

Uroczyste podniesienie bandery wojennej lub bandery jednostek pomocniczych MW następuje z okazji pobytu na okręcie (jednostce pomocniczej) MW – Prezydenta RP lub innych osób (na specjalne zarządzenie), w czasie świąt państwowych i wojskowych oraz na rozkaz przełożonych, jeżeli wymagają tego względy służbowe, międzynarodowe i kurtuazyjne. Uroczyste podniesienie bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW) może się również odbyć na prośbę dowódcy obcego okrętu przebywającego na wodach terytorialnych RP. Okręt ten podnosi galę banderową.

W czasie postoju okrętu (jednostki pomocniczej) MW w zagranicznym porcie, uroczystego podniesienia bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW) dokonuje się z okazji świąt państwowych (polskich i wizytowanego kraju). Gdy w sąsiedztwie okrętu (jednostki pomocniczej) MW znajdują się okręty (jednostki pływające) państwa wizytowanego, to uroczystego podniesienia bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW) dokonuje się jednocześnie z nimi.

Z okazji świąt państwowych wizytowanego kraju, kiedy okrętowi (jednostce pomocniczej) MW nie towarzyszą okręty (jednostki pływające) tego państwa, uroczystego podniesienia bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW) dokonuje się na prośbę władz lokalnych lub z własnej inicjatywy – w porozumieniu z przedstawicielem korpusu dyplomatycznego RP.

Ceremonia uroczystego podniesienia bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW) przewiduje podniesienie wielkiej gali banderowej, wystawienie warty honorowej oraz zaprezentowanie orkiestry wojskowej, jeżeli ta ostatnia bierze udział w wizycie.

O uroczystym podniesieniu bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW) na okręcie (jednostce pomocniczej) MW należy uprzedzić dowódców okrętów (jednostek pływających) obcych bander, jeżeli takie znajdują się w porcie, podając im motywy uroczystości. Jeżeli na tych okrętach (jednostkach pływających) zostanie podniesiona gala banderowa, wówczas ich dowódcom składa się podziękowanie.

Przed uroczystym podniesieniem bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW) na okręcie (jednostce pomocniczej) MW zdejmuje się wszystkie pokrowce z uzbrojenia, wyposażenia pokładowego i mechanizmów, a załoga występuje w ubiorze galowym.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg uroczystości:
▪ przybycie uczestników uroczystości (ustawiają się oni w wyznaczonych miejscach);
▪ podniesienie bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW i proporca MW oraz wielkiej gali banderowej (zastępca dowódcy okrętu /jednostki pomocniczej/ MW podaje komendę: „BACZNOŚĆ”, „Na – BANDERĘ”, trębacz gra sygnał „Baczność”, następnie podaje komendy: „Na prawą (lewą) – BURTĘ”, „Banderę wojenną /banderę jednostek pomocniczych Marynarki Wojennej/, proporzec Marynarki Wojennej²⁸⁷ i wielką galę banderową – PODNIEŚĆ”. Wyznaczeni marynarze podnoszą wolno i miarowo banderę wojenną /banderę jednostek pomocniczych MW/, proporzec MW oraz wielką galę banderową. Uroczystemu podniesieniu bandery towarzyszy świst trapowy oraz komendy podawane gwizdkiem oficerskim. W trakcie wykonywania tych poleceń orkiestra wojskowa gra hymn RP)²⁸⁸;
▪ zakończenie uroczystości.

²⁸⁷ Nie dotyczy jednostek pomocniczych MW.
²⁸⁸ Podczas pobytu okrętu (jednostki pomocniczej) MW za granicą, po odegraniu hymnu RP, orkiestra wojskowa gra hymn wizytowanego państwa. Jeżeli w porcie stoją okręty (jednostki pływające) innych państw, mogą być wykonywane również pozostałe hymny państwowe – według kolejności starszeństwa dowódców okrętów.

W uroczystości opuszczenia po raz ostatni bandery wojennej lub bandery jednostek pomocniczych MW na okręcie (jednostce pomocniczej) MW, który ma zostać wycofany z MW, biorą udział przedstawiciele kierownictwa MON i SZ RP, władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstw wojskowych, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich, matka chrzestna okrętu (jednostki pomocniczej) MW, wydzielone pododdziały oraz okręty (jednostki pływające) stojące w danym porcie (basenie portowym). Na uroczystość zaprasza się również poprzednich dowódców okrętu (jednostki pomocniczej) MW oraz zasłużonych członków załogi okrętu (jednostki pomocniczej) MW.

W dniu uroczystości o godzinie 8.00 na wszystkich okrętach (jednostkach pomocniczych) MW zacumowanych w porcie (basenie portowym) podnosi się dodatkowo proporzec MW²⁸⁹ i wielką galę banderową.

Okręt (jednostka pomocnicza) MW cumuje przy nabrzeżu prawą burtą. Załoga okrętu (jednostki pomocniczej) MW, na którym odbywa się uroczystość oraz załogi wszystkich okrętów (jednostek pływających) zacumowanych w porcie (basenie portowym) stoją na zbiórkach, na rufie okrętu (jednostki pływającej) lub – w zależności od konstrukcji okrętu (jednostki pływającej) – na dziobie.

Pododdziały ustawiają się na nabrzeżu w szyku rozwiniętym frontem do okrętu (jednostki pomocniczej) MW.

Wojskową asystę honorową podczas uroczystości stanowi kompania honorowa i orkiestra wojskowa.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg uroczystości:
▪ przybycie uczestników uroczystości (zajmują oni wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę);
▪ wprowadzenie wojskowej asysty honorowej (zajmuje ona wyznaczone miejsce);
▪ przybycie przełożonego (dowódca uroczystości składa meldunek, przełożony w jego towarzystwie dokonuje przeglądu pododdziałów stojących na nabrzeżu, wita się z marynarzami i zajmuje miejsce do rozpoczęcia uroczystości); ▪ podniesienie flagi państwowej RP (po podniesieniu flagi, sygnalista wachtowy na okręcie /jednostki pomocniczej/ MW podnosi na noku rei dwie flagi sygnałowe „Do pół” i ogłasza głosem „Pięć przed”);
▪ opuszczenie bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW), proporca MW²⁹⁰ i wielkiej gali banderowej (dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ MW podchodzi do drzewca rufowego, a zastępca dowódcy okrętu MW do drzewca dziobowego i przyjmują postawę zasadniczą w gotowości do opuszczenia odpowiednio bandery wojennej i proporca MW. Wyznaczona osoba odczytuje rozkaz o ostatnim opuszczeniu bandery wojennej /bandery jednostek pomocniczych MW/. Sygnalista wachtowy podnosi dwie flagi sygnałowe „Do miejsca” i ogłasza głosem: „Minuta przed”. Dowódca uroczystości podaje komendy do oddania honorów i opuszczenia bandery wojennej /bandery jednostek pomocniczych MW/, proporca MW, wielkiej gali banderowej na okręcie /jednostki pomocniczej/ MW, na którym odbywa się uroczystość oraz opuszczenia proporców MW i wielkich gal banderowych na pozostałych okrętach /jednostkach pływających/. Sygnalista wachtowy zrywa dwie flagi sygnałowe i ogłasza głosem: „Czas upłynął”, orkiestra wojskowa gra hymn RP. Dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ MW i zastępca dowódcy okrętu /jednostki pomocniczej/ MW opuszczają odpowiednio banderę wojenną /banderę jednostek pomocniczych MW/ i proporzec MW, a marynarze wielką galę banderową. Na pozostałych okrętach zacumowanych w porcie (basenie portowym) opuszcza się proporce MW i wielką galę banderową. Dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ MW i jego zastępca składają banderę wojenną /banderę jednostek pomocniczych MW i proporzec MW, po czym stają przy trapie. Załoga schodzi z okrętu /jednostki pomocniczej/ MW w kolejności od najmłodszego do najstarszego stopniem i staje w szyku pododdziałów na wyznaczonym miejscu. Na komendę dowódcy uroczystości z szyku występują poczty: banderowy oraz proporcowy i stają w wyznaczonych miejscach. Dowódca i zastępca dowódcy okrętu /jednostki pomocniczej/ MW schodzą z okrętu /jednostki pomocniczej/ ostatni, przechodzą przed frontem pododdziałów i podchodzą do przełożonego. Dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ MW składa meldunek o opuszczeniu bandery /bandery jednostek pomocniczych MW/. Następnie dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ MW przekazuje przełożonemu – banderę, a zastępca dowódcy okrętu MW – proporzec. Przełożony przekazuje banderę pocztowi banderowemu, a proporzec pocztowi proporcowemu. Dowódca uroczystości podaje komendę pocztom do wstąpienia do szyku)²⁹¹;
▪ przemówienia okolicznościowe (przemówienie wygłasza przełożony, zasłużony członek załogi okrętu /jednostki pomocniczej/ MW oraz dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ MW);
▪ odprowadzenie wojskowej asysty honorowej;
▪ zakończenie uroczystości.

²⁸⁹ Nie dotyczy jednostek pomocniczych MW.
²⁹⁰ Nie dotyczy jednostek pomocniczych MW.
²⁹¹ Po zakończeniu uroczystości bandera wojenna (bandera jednostek pomocniczych MW) i proporzec MW należy przekazać do Muzeum MW.

W czasie podnoszenia i opuszczenia bandery wojennej na okręcie (jednostce pomocniczej) MW, jeżeli sytuacja na to pozwala, na przepływających w ich pobliżu – jachtach, łodziach żaglowych, motorowych, wiosłowych oficerowie i podoficerowie oraz sternik salutują, natomiast marynarze przyjmują postawę zasadniczą. Ponadto, na łodziach wiosłowych wykonuje się komendę: „Wiosła – WZWYŻ”, a na jachtach i łodziach żaglowych opuszcza się fokżagiel.

Statki rybackie, handlowe oraz jachty przepływające obok okrętu (jednostki pomocniczej) MW na morzu lub w porcie (basenie portowym) oddają mu honory – bez względu na jego przynależność państwową. Czynią to przez opuszczenie bandery²⁹².

Okręt (jednostka pomocnicza) MW odpowiada opuszczeniem swej bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW) do połowy masztu lub drzewca i natychmiast podnosi ją „Do miejsca”. Jeżeli statek (jacht) spotyka zespół okrętów (jednostek pomocniczych) MW, honory banderą oddaje się pierwszemu okrętowi w szyku. W celu oddania „ukłonu banderą” dowódca okrętu (jednostki pomocniczej) MW lub oficer wachtowy podaje komendę: „Do – BANDERY”. Sygnalista wachtowy podchodzi wówczas do niej i klaruje flaglinkę. Po opuszczeniu bandery przez przepływający okręt (jednostkę pływającą) – dowódca okrętu (jednostki pomocniczej) MW lub oficer wachtowy podaje komendę: „ODSALUTOWAĆ”. Sygnalista wachtowy opuszcza banderę do połowy drzewca lub masztu i natychmiast odnosi ją „Do miejsca”.

Gdy okręt (jednostka pomocnicza) MW z powodu żałoby ma opuszczoną do połowy banderę wojenną (banderę jednostek pomocniczych MW), dla zwrócenia ukłonu podnosi się ją najpierw „Do miejsca”, następnie opuszcza do połowy na znak ukłonu, po czym podnosi się „Do miejsca” i ponownie opuszcza do połowy.

²⁹² Taką ceremonię określa się „ukłonem banderą”.

Aby uhonorować osoby wizytujące okręt nawodny II rangi MW²⁹³, oprócz warty honorowej wystawia się odpowiednią liczbę marynarzy trapowych²⁹⁴.

Liczba marynarzy trapowych zależy od stanowiska zajmowanego przez osobę wizytującą okręt (jednostkę pomocniczą) MW lub od jej stopnia wojskowego.

Aby wywołać trapowych, oficer dyżurny okrętu podaje komendę, np.: „Sześciu trapowych – DO TRAPU”. Wywołani marynarze biegną do trapu i ustawiają się frontem do siebie na pokładzie przy przedniej i tylnej krawędzi górnej platformy trapu.

Kiedy wizytujący wejdzie na dolną platformę trapu, rozpoczyna się jednoczesny świst wszystkich trapowych i kończy się, gdy wejdzie on na górną platformę. Po przekroczeniu przez wizytującego burty okrętu (jednostki pomocniczej) MW trapowi wykonują jednoczesny zwrot odpowiednio w lewo i w prawo. Po komendzie oficera dyżurnego okrętu: „Trapowi – ROZEJŚĆ SIĘ”, udają się oni do wyznaczonego miejsca.

Świstem trapowym wachtowy stojący przy trapie oddaje honory oficerom Wojska Polskiego i sił zbrojnych innych państw przy wchodzeniu ich na okręt (jednostkę pomocniczą) MW lub opuszczeniu go, bez względu na porę doby. Świst trapowy przysługuje również podoficerom marynarki – dowódcom jednostek pomocniczych MW, lecz tylko na dowodzonych przez nich jednostkach. Honory oddaje się tylko oficerom i podoficerom marynarki, którzy występują w mundurach.

Świst trapowy rozpoczyna się w momencie, gdy osoba uprawniona²⁹⁵ wstępuje na dolną platformę trapu, a kończy, gdy wchodzi na burtę okrętu (jednostki pomocniczej) MW. Przy opuszczeniu okrętu (jednostki pomocniczej) MW świst trapowy rozpoczyna się w momencie, gdy osoba uprawniona wstępuje na górną platformę, a kończy, gdy schodzi z dolnej. Gdy trap jest wysoki, świst dzieli się na dwie części. W przypadku, gdy na okręt (jednostkę pomocniczą) MW wstępuje lub opuszcza go kilka osób uprawnionych, świstem trapowym oddaje się honory tylko najstarszej stopniem wojskowym spośród nich.

²⁹³ II ranga okrętu – zalicza się do niej zasadnicze bojowe okręty nawodne klasy niszczyciel, fregata, korweta, patrolowe okręty podwodne, duże okręty desantowe oraz jednostki pomocnicze wybranych klas.
²⁹⁴ Na okrętach podwodnych i okrętach nawodnych III rangi MW wystawia się tylko marynarzy trapowych zgodnie z „Regulaminem służby na okrętach Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej” (III ranga okrętu – zalicza się do niej pozostałe bojowe okręty nawodne i wybrane klasy jednostek pomocniczych).
²⁹⁵ Osoba, której zgodnie z „Regulaminem służby na okrętach Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej” – przysługuje oddanie honorów świstem trapowym.

Okręty (jednostki pomocnicze) MW udające się z wizytą lub rewizytą do innych państw są uroczyście żegnane i witane w macierzystym porcie. W wizytach i rewizytach zagranicznych mogą uczestniczyć pojedyncze okręty (jednostki pomocnicze) lub zespoły okrętów (jednostek pomocniczych) MW.

Przed pożegnaniem okrętu (jednostki pomocniczej) MW – jego dowódca, a w przypadku zespołu okrętów (jednostek pomocniczych) MW – dowódca zespołu okrętów składa meldunek Dowódcy Generalnemu RSZ lub jego przedstawicielowi²⁹⁶ o gotowości okrętu (jednostki pomocniczej) lub zespołu okrętów (jednostek pomocniczych) MW do złożenia wizyty. Dowódca Generalny RSZ lub jego przedstawiciel dokonuje przeglądu załogi (załóg) i wygłasza okolicznościowe przemówienie.

Okręty (jednostki pomocnicze) MW powracające z rejsu są również witane przez Dowódcę Generalnego RSZ lub jego przedstawiciela, który po odebraniu meldunku od dowódcy okrętu (jednostki pomocniczej) lub zespołu okrętów (jednostek pomocniczych) MW o zakończeniu rejsu, wygłasza okolicznościowe przemówienie.

W pożegnaniu i powitaniu okrętu (jednostki pomocniczej) lub zespołu okrętów (jednostek pomocniczych) MW bierze udział orkiestra wojskowa, oficerowie Dowództwa Generalnego RSZ, bezpośredni przełożeni oraz członkowie rodzin załóg okrętów (jednostek pomocniczych) MW.

Program wizyt i rewizyt okrętów (jednostek pomocniczych) MW powinien być wcześniej uzgodniony na szczeblu dyplomatycznym lub między dowódcami zainteresowanych flot. W momencie wejścia na wody terytorialne oraz w czasie postoju w zagranicznych portach, okręty (jednostki pomocnicze) MW podnoszą na prawym noku rei głównego masztu flagę wizytowanego państwa, która pozostaje tam przez cały czas pobytu na jego wodach terytorialnych.

Po przybyciu do zagranicznego portu w ciągu 24 godzin dowódca okrętu (pomocniczej jednostki pływającej) lub zespołu okrętów (jednostek pomocniczych) MW składa wizyty przedstawicielom władz cywilnych i wojskowych – zgodnie z programem i przyjętymi zwyczajami.

Osoby wizytowane składają rewizyty przybyłemu dowódcy okrętu (jednostki pomocniczej) MW w ciągu 24 godzin od czasu złożenia przez niego wizyty. Admirałowie i komandorowie rewizytują osobiście dowódców wizytujących okrętów (jednostek pomocniczych) lub zespołów okrętów (jednostek pomocniczych) MW, którzy są w stopniu od komandora wzwyż, natomiast składanie rewizyt dowódcom, którzy są niżsi stopniem, mogą zlecić swoim zastępcom.

Gdy do zagranicznego portu wchodzi zespół okrętów (jednostek pomocniczych) MW, wizyty składa dowódca zespołu w towarzystwie dowódców okrętów (jednostek pomocniczych) MW oraz innych oficerów, których obecność uważa się za wskazaną.

W czasie pobytu okrętów (jednostek pomocniczych) MW w zagranicznych portach do zwyczaju należy składanie wieńców i wiązanek w miejscach szczególnie czczonych przez dane państwo. Wieńce i wiązanki składa się według przyjętego w danym państwie ceremoniału. Można je składać z udziałem orkiestry wojskowej²⁹⁷ i kompanii honorowej, przedstawicieli polskich placówek dyplomatycznych, a także osób honorowych, kompanii honorowej gospodarzy. Wieńce i wiązanki może składać jedynie dowództwo rejsu bez wojskowej asysty honorowej lub tylko delegacja przez nie wyznaczona.

Gdy na terenie wizytowanego państwa znajdują się polskie cmentarze wojenne, mogiły polskich żołnierzy i zasłużonych Polaków oraz miejsca upamiętniające chwałę oręża polskiego, składa się w tych miejscach, w porozumieniu z miejscowymi władzami administracyjnymi oraz przedstawicielami polskich placówek dyplomatycznych – wieńce bądź wiązanki²⁹⁸.

Po przybyciu do polskiego portu lub na redę okrętu (zespołu okrętów) innej bandery, wysyła się na ten okręt (okręt flagowy zespołu) oficera komplementacyjnego, który odgrywa rolę łącznika między dowódcą okrętu (zespołu okrętów), a miejscowymi władzami wojskowymi. Na powitanie okrętu (zespołu okrętów) składającego wizytę (przyjaźni bądź kurtuazyjną) w polskim porcie wystawia się – na zasadach wzajemności – kompanię honorową i orkiestrę wojskową. W zależności od stopnia wojskowego i stanowiska wizytującego wita ich odpowiedni stopniem i stanowiskiem oficer MW. Na czas wizyty podnosi się na nabrzeżu na maszt flagę państwa reprezentowanego przez dowódcę okrętu (zespołu okrętów).

²⁹⁶ W przypadku, gdy przedstawiciel Dowódcy Generalnego RSZ nie jest przełożonym dowódcy okrętu lub dowódcy zespołu okrętów - meldunek składany jest najwyższemu przełożonemu.
²⁹⁷ Jeżeli orkiestra wojskowa bierze udział w rejsie.
²⁹⁸ Podczas wizyty zagranicznej wspólnie z przedstawicielami placówek dyplomatycznych RP organizuje się konferencję prasową, podczas której przedstawia się cel, program wizyty oraz tradycje okrętów (jednostek pomocniczych) MW. Następnie udostępnia się okręty (jednostki pomocnicze MW) do zwiedzania.

Na święto okrętu, jednostki pomocniczej lub zespołu okrętów MW zaprasza się przedstawicieli kierownictwa MON i SZ RP, władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstw wojskowych, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich, matkę chrzestną okrętu (jednostki pomocniczej) MW oraz byłych dowódców i członków załóg okrętów (jednostek pomocniczych) MW. Ponadto w uroczystości biorą udział wydzielone pododdziały oraz okręty (jednostki pływające) stojące w danym porcie (basenie portowym).

Kulminacyjnym momentem święta jest uroczyste podniesienie wielkiej gali banderowej na okręcie (jednostki pomocniczej) MW. Po podniesieniu gali banderowej zarządza się zbiórkę załogi okrętu (jednostki pomocniczej) MW na nabrzeżu frontem do okrętu (jednostki pomocniczej) MW.

W przypadku święta zespołu okrętów MW kolejność ich ustawienia w szyku na nabrzeżu jest następująca: sztab zespołu, załogi okrętów, które zdobyły miano najlepszych w MW lub w zespole, następnie załogi pozostałych okrętów według kolejności numerów burtowych.

Uroczystość z okazji święta okrętu, jednostki pomocniczej lub zespołu okrętów MW, którą organizuje się na nabrzeżu, przebiega zgodnie ze scenariuszem uroczystego apelu²⁹⁹.

²⁹⁹ Po zakończeniu uroczystości na nabrzeżu można zorganizować spotkanie okolicznościowe, a okręt (jednostkę pomocniczą) MW udostępnia się do zwiedzania. W garnizonie mogą być organizowane przedsięwzięcia o charakterze sportowym i kulturalno-oświatowym. Po opuszczeniu bandery okrętu, jednostki pomocniczej lub zespołu okrętów MW – okręt i jednostki pomocnicze MW mogą być iluminowane galą świetlną.

W MW powszechny jest zwyczaj składania wieńców i wiązanek na morzu ku czci załóg zatopionych okrętów (jednostek pływających). Gdy okręt (jednostka pomocnicza) MW dopłynie do miejsca uroczystości na jego pokładzie zarządza się zbiórkę załogi i osób czasowo zaokrętowanych.

Dowódca okrętu (jednostki pomocniczej) MW lub osoba przez niego wyznaczona wygłasza okolicznościowe przemówienie, które kończy słowami: „Cześć ich pamięci”. Załoga odpowiada: „Polegli na polu chwały” lub „Zginęli śmiercią marynarza”.

Jeżeli na okręcie (jednostce pomocniczej) MW znajduje się kapelan wojskowy, to po przemówieniu okolicznościowym odmawia on modlitwy za poległych marynarzy. Wyznaczona delegacja marynarzy opuszcza wieńce i wiązanki do morza. W czasie tej ceremonii zmniejsza się prędkość okrętu i opuszcza banderę do połowy.

Na okrętach MW noszących nazwy okrętów, które zatonęły w czasie walki, w przeddzień rocznicy zatonięcia okrętu w godzinach wieczornych organizuje się apel poległych. Do apelu załoga ustawia się na zbiórce na pokładzie. Podczas apelu banderę opuszcza się do połowy.

Jeżeli okręt (jednostka pomocnicza) MW znajduje się na morzu dowódca okrętu (jednostki pomocniczej) MW lub osoba przez niego wyznaczona, odczytuje tekst apelu poległych, a marynarze odpowiadają, np. „Polegli na polu chwały”, „Zginęli śmiercią marynarza”, „Chwała bohaterom”, „Cześć ich pamięci”. Gdy na okręcie (jednostce pomocniczej) MW jest kapelan wojskowy, to po wystąpieniu dowódcy okrętu (jednostki pomocniczej) MW odmawia modlitwy za poległych marynarzy. Po zakończeniu ceremonii banderę podnosi się „Do miejsca”.

Jeżeli okręt (jednostka pomocnicza) MW jest zacumowany w macierzystym porcie, to w apelu poległych lub apelu pamięci oprócz załogi mogą wziąć udział przełożeni, przedstawiciele dowództwa MW i innych RSZ, władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstw wojskowych, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich oraz matka chrzestna okrętu (jednostki pomocniczej) MW, byli dowódcy, członkowie załogi okrętu (jednostki pomocniczej) MW i młodzież. Podczas uroczystości załoga staje na zbiórce na okręcie (jednostce pomocniczej) MW, a pozostali uczestnicy na nabrzeżu. Po odczytaniu treści apelu i oddaniu salwy honorowej można złożyć wieńce lub wiązanki w miejscu upamiętniających poległych marynarzy lub opuścić je do morza.

Wojskową asystę honorową podczas apelu poległych lub apelu pamięci organizowanego w porcie stanowi kompania honorowa i orkiestra wojskowa.

Zgodnie z tradycją, przywilej chrztu okrętu (jednostki pomocniczej) MW przysługuje kobietom. Dla każdego okrętu (jednostki pomocniczej) MW ceremonia chrztu jest organizowana tylko raz – przed wodowaniem.

Na uroczystość zaprasza się przedstawicieli władz państwowych, kierownictwa MON i SZ RP, władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstw wojskowych, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich oraz stoczniowców i młodzież.

Wojskową asystę honorową podczas uroczystości stanowi orkiestra wojskowa.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg uroczystości:
▪ przybycie zaproszonych gości (zajmują oni wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę);
▪ wprowadzenie orkiestry wojskowej;
▪ przybycie dyrektora stoczni (dyrektor wita się z gośćmi honorowymi i zaprasza ich na trybunę, zajmuje miejsce do rozpoczęcia uroczystości);
▪ złożenie meldunku o gotowości jednostki pływającej do wodowania (trębacz gra sygnał „Baczność”, przedstawiciel kierownictwa stoczni składa meldunek dyrektorowi o gotowości jednostki do wodowania);
▪ przemówienie okolicznościowe (dyrektor stoczni wygłasza okolicznościowe przemówienie, które kończy poleceniem: „Przystąpić do wodowania jednostki”);
▪ poświęcenie jednostki pływającej (kapelan wojskowy dokonuje aktu poświęcenia jednostki pływającej)³⁰⁰;
▪ ceremonia chrztu jednostki pływającej (dyrektor stoczni zwraca się do matki chrzestnej: „Proszę matkę chrzestną o dokonanie aktu nadania imienia jednostce”. Matka chrzestna wypowiada formułę: „Płyń po morzach i oceanach świata, sław imię polskiego stoczniowca i polskiego marynarza, nadaję ci imię ........ /imię okrętu /jednostki pomocniczej/ MW”. Następnie rozbija butelkę szampana o kadłub. Okręt /jednostka pomocnicza/ MW schodzi z pochylni na wodę, orkiestra wojskowa gra hymn RP);
▪ złożenie gratulacji (dyrektor stoczni i goście honorowi gratulują matce chrzestnej udanego wodowania i wręczają jej kwiaty, następnie zasłużonym stoczniowcom wręcza przyznane odznaczenia i wyróżnienia);
▪ zakończenie uroczystości.

³⁰⁰ W przypadku uczestnictwa w uroczystości kapelanów kilku duszpasterstw, modlitwy i poświęcenia dokonywane są kolejno – zgodnie ze scenariuszem uroczystości

Oficer, który jest wyznaczony po raz pierwszy na stanowisko dowódcy okrętu MW, otrzymuje od Dowódcy Generalnego RSZ lub jego przedstawiciela patent dowódcy okrętu MW, symbolizujący jego kwalifikacje.

Uroczystość wręczenia oficerowi patentu dowódcy okrętu MW odbywa się w Salonie Kaprów Okrętu Muzeum ORP „Błyskawica”³⁰¹. W uroczystości powinien uczestniczyć przełożony oficera.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg uroczystości:
▪ przedstawienie oficera otrzymującego patent dowódcy okrętu MW (przełożony przedstawia oficera Dowódcy Generalnemu RSZ lub jego przedstawicielowi);
▪ odczytanie rozkazu (decyzji) o przyznaniu patentu dowódcy okrętu MW (wyznaczona osoba odczytuje rozkaz /decyzję/);
▪ wręczenie patentu dowódcy okrętu MW (Dowódca Generalny RSZ lub jego przedstawiciel wręczając patent i wygłasza formułę: „Panie /Pani/ ...... /stopień wojskowy/, jestem przekonany, że okręt, którymi będzie Pan /Pani/ dowodzić, będą godnie reprezentowały banderę wojenną na wszystkich morzach i oceanach świata”. Oficer odbierający patent odpowiada: „Ku chwale Ojczyzny”);
▪ wykonanie pamiątkowej fotografii;
▪ zakończenie spotkania.

Osoba wyznaczona po raz pierwszy na stanowisko dowódcy jednostki pomocniczej MW otrzymuje patent dowódcy, który wręcza dowódca dywizjonu jednostek pomocniczych MW. Ceremonia odbywa się w sposób wyżej opisany.

³⁰¹ Uroczystość może się odbyć w innym miejscu wskazanym przez organizatora uroczystości.

Zdanie i objęcie stanowiska dowódcy okrętu (jednostki pomocniczej) MW powinno odbyć się po powrocie okrętu (jednostki pomocniczej) MW z morza. Wskazane jest, aby w ostatnim wyjściu w morze dowódcy okrętu (jednostki pomocniczej) MW zdającego obowiązki towarzyszył mu dowódca, który obejmie te obowiązki.

Uroczystość zdania i objęcia stanowiska odbywa się na okręcie (jednostce pomocniczej) MW w obecności przełożonego dowódcy okrętu oraz załogi okrętu (jednostki pomocniczej) MW.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg uroczystości:
▪ przybycie przełożonego (po przybyciu na miejsce zbiórki przełożonego wraz z dowódcą obejmującym stanowisko, dowódca zdający okręt /jednostkę pomocniczą/ MW składa meldunek: „Panie /Pani/ ...... /stopień wojskowy/ melduję załogę na zbiórce z okazji zdania i objęcia stanowiska dowódcy okrętu /jednostki pomocniczej/ Marynarki Wojennej”, przełożony zajmuje miejsce przed frontem szyku i wita się z załogą);
▪ przekazanie obowiązków dowódcy okrętu (jednostki pomocniczej) MW (po przywitaniu, dowódca zdający stanowisko zajmuje miejsce po prawej stronie przełożonego, a obejmujący po lewej – obaj w odstępie jednego kroku. Zdający stanowisko podaje komendę: „BACZNOŚĆ”, po której przełożony przedstawia informację: „Rozkazem dowódcy Marynarki Wojennej wasz dowódca, ...... /stopień, imię i nazwisko/, został przeniesiony /została przeniesiona/ na inne stanowisko służbowe. Na dowódcę ........ /nazwa okrętu lub jednostki pomocniczej MW/ został wyznaczony /została wyznaczona/ ...... /stopień, imię i nazwisko/”. Po przedstawieniu informacji przez przełożonego nowy dowódca podaje komendę: „Załoga, na moją komendę – SPOCZNIJ”);
▪ przekazanie znaku dowódcy okrętu³⁰² (zastępca dowódcy okrętu MW podaje znak dowódcy okrętu przełożonemu, który wręcza go dowódcy zdającemu obowiązki. Następnie podaje przełożonemu nowy znak, który wręcza go dowódcy obejmującemu obowiązki wypowiadając formułę: „Wręczam Panu /Pani/ ..... /stopień wojskowy/ znak dowódcy okrętu /jednostki pomocniczej/ Marynarki Wojennej, symbol sprawowania władzy nad okrętem /jednostką pomocniczą/ i jego załogą”. Dowódca odbiera znak i odpowiada: „Ku chwale Ojczyzny”);
▪ przemówienia okolicznościowe (przełożony składa podziękowanie dowódcy zdającemu stanowisko oraz informuje załogę o przebiegu służby nowego dowódcy. Następnie dowódca zdający obowiązki dziękuje załodze za wspólną służbę, a obejmujący wita ją w krótkim wystąpieniu, po czym nowy dowódca dokonuje wpisu w „Dzienniku Zdarzeń”, który podpisują zdający i obejmujący obowiązki);
▪ wykonanie wspólnego zdjęcia i dokonanie wpisu w Księdze Pamiątkowej Okrętu (Jednostki Pomocniczej) MW lub Kronice Okrętu (Jednostki Pomocniczej) MW;
▪ zakończenie uroczystości (nowy dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ MW melduje przełożonemu zakończenie uroczystości i odprowadza go oraz dowódcę, którego zastąpił do trapu. W czasie schodzenia po trapie dowódcy, który zdał obowiązki włącza się syrenę okrętową i oddaje się honory świstem trapowym).

³⁰² Dotyczy również jednostki pomocniczej MW.

Pożegnanie członka załogi okrętu (jednostki pomocniczej) MW kończącego służbę wojskową, odchodzącego do służby na innym okręcie (jednostce pomocniczej) MW lub do służby w innej jednostce (instytucji) wojskowej powinno odbywać się na okręcie (jednostce pomocniczej) MW, na którym pełnił służbę.

Uroczystość pożegnania odbywa się w obecności przełożonego oraz załogi okrętu (jednostki pomocniczej) MW podczas ceremonii podniesienia bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW).

W uroczystości mogą uczestniczyć przedstawiciele rodziny żegnanego członka załogi okrętu (jednostki pomocniczej) MW.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg uroczystości:
▪ przybycie przełożonego (przełożony przybywa na miejsce zbiórki załogi w towarzystwie dowódcy okrętu /jednostki pomocniczej/ MW);
▪ rozpoczęcie ceremonii podniesienia bandery wojennej (zastępca dowódcy okrętu /jednostki pomocniczej/ MW składa meldunek przełożonemu: „Panie /Pani/ ....... /stopień wojskowy/, zastępca dowódcy ...... /stopień wojskowy, nazwisko/ melduje załogę ....... /nazwa okrętu lub jednostki pomocniczej MW/ na zbiórce do podniesienia bandery i pożegnania ....... /stopień, imię i nazwisko/, zwalnianego z zawodowej służby wojskowej ....... /podaje inny powód pożegnania/”, przełożony zajmuje miejsce przed frontem szyku i wita się z załogą. Żołnierz żegnany występuje z szyku i staje z prawej strony przełożonego);
▪ podniesienie bandery wojennej (bandery jednostek pomocniczych MW);
▪ odczytanie decyzji lub rozkazów (po podniesieniu bandery wyznaczona osoba odczytuje stosowne decyzje /rozkazy/);
▪ przemówienia okolicznościowe (dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ MW przedstawia przebieg służby żegnanego członka załogi, a przełożony dziękuje żegnanemu za dotychczasową służbę)³⁰³;
▪ wykonanie wspólnego zdjęcia i dokonanie wpisu w Księdze Pamiątkowej Okrętu (Jednostki Pomocniczej) MW lub Kronice Okrętu (Jednostki Pomocniczej) MW;
▪ zakończenie uroczystości (dowódca okrętu /jednostki pomocniczej/ MW melduje przełożonemu jej zakończenie i odprowadza go oraz żegnanego żołnierza do trapu. W czasie schodzenia po trapie żołnierza żegnanego włącza się syrenę okrętową i oddaje się honory świstem trapowym³⁰⁴).

³⁰³ W trakcie uroczystości głos może zabrać również Mąż Zaufania jednostki (instytucji) wojskowej właściwego korpusu osobowego.
³⁰⁴ Honory świstem trapowym oddaje się żołnierzowi, któremu on przysługuje zgodnie z „Regulaminem służby na okrętach Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej”.

Pierwsze samodzielne loty samolotem lub śmigłowcem wojskowym odbywają się w jednostkach wojskowych SP, zgodnie z programem szkolenia WSOSP.

Bezpośrednio po zakończeniu lotów na lotnisku urządza się zbiórkę całej eskadry (skrzydła szkolnego). Podchorążowie, którzy wykonywali w tym dniu pierwsze samodzielne loty samolotem lub śmigłowcem wojskowym, stają na zbiórce w szeregu na prawym skrzydle.

W uroczystości bierze udział rektor-komendant WSOSP, komendant centrum szkolenia SP, dowódca ośrodka szkolenia lotniczego lub ich przedstawiciele.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg uroczystości:
▪ przybycie przełożonego (po przybyciu na miejsce zbiórki przełożonego dowódca eskadry /skrzydła szkolnego/ składa meldunek: „Panie /Pani/ ...... /stopień wojskowy/ dowódca eskadry ..... /stopień wojskowy, nazwisko/ melduje stan osobowy ....... /nazwa jednostki wojskowej/ na zbiórce z okazji wykonania pierwszych samodzielnych lotów przez podchorążych Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych”, przełożony zajmuje miejsce przed frontem szyku i wita się z żołnierzami. Po przywitaniu dowódca eskadry /skrzydła szkolnego/ zajmuje miejsce po prawej stronie wyższego przełożonego);
▪ wystąpienie z szyku podchorążych, którzy wykonali pierwszy samodzielny lot (dowódca eskadry /skrzydła szkolnego/ wydaje komendę do wystąpienia przed szyk podchorążych, którzy po wystąpieniu zatrzymują się we wskazanym miejscu);
▪ przemówienie okolicznościowe przełożonego (przełożony wygłasza krótkie przemówienie oraz podchodzi do podchorążych i składa im gratulacje z okazji wykonania pierwszych samodzielnych lotów);
▪ przemówienie przedstawiciela podchorążych;
▪ wykonanie wspólnego zdjęcia i dokonanie wpisu do osobistego dziennika lotów (wpis dokonuje się w rozdziale pt. „Kontrola”, podając typ i numer samolotu, stopień, imię i nazwisko instruktora oraz mechanika, pod wpisem podpisy składają przełożeni i koledzy)³⁰⁵;
▪ zakończenie uroczystości³⁰⁶.

³⁰⁵ Wykonanie pierwszych samodzielnych lotów należy odnotować w Kronice Jednostki Wojskowej.
³⁰⁶ Po zakończeniu oficjalnej części uroczystości w jednostce lotniczej może odbyć się spotkanie okolicznościowe.

Pożegnalny lot może odbyć się w macierzystej jednostce lotniczej pilota wojskowego. Na jego odbycie wymagana jest zgoda przełożonego. Decyzję o wykonaniu ostatniego lotu może wydać przełożony wyższego szczebla, który w strukturach organizacyjnych posiada jednostkę lotniczą. Żołnierz z grupy personelu latającego pełniący służbę w sztabach, od związku taktycznego wzwyż, wykonują pożegnalny lot w jednej z podległych jednostek lotniczych.

Pilot, jeżeli nie ma przeciwwskazań natury zdrowotnej, wykonuje pożegnalny lot na samolocie lub śmigłowcu, który posiada podwójny układ sterowania. W pożegnalnym locie pilota uczestniczy instruktor (powinien nim być przełożony pilota, mający uprawnienia do wykonywania lotów).

Pilot przybywa na lotnisko w specjalnym ubiorze i uczestniczy w czynnościach związanych z przygotowaniem do lotu. Gdy jest gotowy do odbycia lotu, podchodzi do dowódcy jednostki lotniczej i składa stosowny meldunek. Dowódca jednostki lotniczej po udzieleniu wskazówek dotyczących lotu wygłasza formułę: „Do lotu pożegnalnego startuje ...... /stopień, imię i nazwisko/, który po ...... /podaje liczbę/ latach służby w lotnictwie odchodzi z szeregów personelu latającego”. Następnie pilot występuje z szyku i wsiada do samolotu lub śmigłowca wraz z instruktorem.

Lot odbywa się według ogólnie obowiązujących zasad i zgodnie z programem szkolenia lotniczego po kręgu nad lotniskiem. Przed podejściem do lądowania samolot (śmigłowiec) przelatuje wzdłuż pasa startowego na wysokości nie mniejszej niż 100 metrów, wykonując trzy kolejne przechylenia. W czasie lotu pożegnalnego pilot wzywa drogą radiową wojskowe i cywilne punkty dowodzenia oraz kontroli powietrznej danego rejonu i dziękuje im za dowodzenie i zabezpieczenie lotów.

Po wylądowaniu pilot opuszcza kabinę i żegna się z samolotem (śmigłowcem) przez dotyk kadłuba otwartą dłonią oraz składa podziękowanie instruktorowi, z którym odbył pożegnalny lot i technikowi samolotu za dobre przygotowanie maszyny do lotu.

Następnie odbywa się uroczystość oficjalnego zakończenia przez pilota wykonywania lotów w powietrzu podczas służby w WP. Uroczystość odbywa się na lotnisku wojskowym.

W uroczystości powinien uczestniczyć – w miarę możliwości – cały stan osobowy macierzystej jednostki lotniczej oraz przełożony, dowódca jednostki lotniczej, przedstawiciele duszpasterstw wojskowych oraz rodzina pilota.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg uroczystości:
▪ przybycie przełożonego (po przybyciu przełożonego dowódca jednostki wojskowej SP składa meldunek: „Panie /Pani/ ...... /stopień wojskowy/ melduję stan osobowy ....... /nazwa jednostki wojskowej/ na zbiórce z okazji wykonania pożegnalnego lotu przez ...... /stopień, imię i nazwisko/”, przełożony zajmuje miejsce przed frontem szyku i wita się z żołnierzami. Po przywitaniu dowódca jednostki lotniczej zajmuje miejsce po prawej stronie przełożonego);
▪ wystąpienie z szyku pilota, który odbył pożegnalny lot (pilot podchodzi do przełożonego i składa mu meldunek: „Panie /Pani/ ...... /stopień wojskowy przełożonego/– ....... /stopień i nazwisko pilota/ melduję wykonanie ostatniego lotu w lotnictwie wojskowym”, który następnie podaje przełożonemu osobisty dziennik lotów w celu dokonania w nim stosownego wpisu);
▪ przemówienie okolicznościowe przełożonego (przełożony dziękuje za dotychczasową służbę i składa gratulacje pilotowi, który staje po jego lewej stronie)³⁰⁷;
▪ odczytanie okolicznościowego rozkazu i wręczenie wyróżnień (wyznaczona osoba odczytuje rozkaz o wyróżnieniu pilota, wyróżnienie wręcza przełożony, następnie do pilota podchodzi delegacja przedstawicieli pilotów, techników oraz personelu zabezpieczenia lotów i wręcza wiązankę kwiatów)³⁰⁸;
▪ przemówienie pilota;
▪ wykonanie wspólnego zdjęcia i dokonanie wpisu do osobistego dziennika lotów (wpis dokonuje się w rozdziale pt. „Kontrola”, podając typ i numer samolotu, stopień, imię i nazwisko instruktora oraz mechanika, pod wpisem podpisy składają przełożeni i koledzy)³⁰⁹;
▪ zakończenie uroczystości³¹⁰.

³⁰⁷ W trakcie uroczystości głos może zabrać również Mąż Zaufania jednostki (instytucji) wojskowej właściwego korpusu osobowego.
³⁰⁸ Następuje odtworzenie „Marsza Lotników”.
³⁰⁹ Wykonanie pożegnalnego lotu należy odnotować w Kronice Jednostki Wojskowej.
³¹⁰ Po zakończeniu oficjalnej części uroczystości w jednostce lotniczej może odbyć się spotkanie okolicznościowe.

Żołnierze posiadający uprawnienia do odbywania skoków ze spadochronem, bezpośrednio przed zakończeniem służby wojskowej, mogą oddać pożegnalny skok na lotnisku znajdującym się zazwyczaj przy macierzystej jednostce lotniczej. Na jego odbycie jest wymagana zgoda przełożonego.

W przypadku żołnierzy pełniących służbę w sztabach, od związku taktycznego wzwyż, wykonanie pożegnalnego skoku ze spadochronem może odbyć się na lotnisku jednej z podległych jednostek lotniczych.

Żołnierz, który ma odbyć pożegnalny skok ze spadochronem, przybywa na lotnisko w ubiorze ćwiczebnym i uczestniczy w czynnościach związanych z przygotowaniem do skoku (pobiera spadochron z magazynu i po wyjęciu z torby transportowej przygotowuje go do założenia).

Po udzieleniu instruktażu przez kierownika skoków i po stwierdzeniu przez lekarza braku przeciwwskazań do odbycia skoku spadochronowego, żołnierz podchodzi do dowódcy jednostki wojskowej i składa stosowny meldunek. Dowódca jednostki wojskowej wygłasza formułę: „Pożegnalny skok spadochronowy wykonuje ....... (stopień, imię i nazwisko), który po ....... (podaje liczbę) latach służby w ....... (rodzaj sił zbrojnych lub nazwa jednostki wojskowej) kończy służbę wojskową”.

Po wygłoszonej formule żołnierz zakłada samodzielnie spadochron, podchodzi do 1, 2 i 3 linii kontroli, gdzie jest sprawdzany przez instruktorów spadochronowych. Po komendzie ostatniego instruktora: „Wylot, do samolotu – MARSZ”, wsiada na pokład samolotu lub śmigłowca. Pożegnalny skok ze spadochronem zabezpiecza na pokładzie statku powietrznego wskazany przez niego instruktor spadochronowy³¹¹.

Po wylądowaniu żołnierz zdejmuje spadochron, zwija czaszę i podchodzi z nią do dyżurnego zrzutowiska – w jego obecności pakuje spadochron do torby transportowej w taki sposób, aby skrawek czaszy wystawał poza nią. Wypisuje „Metrykę skoków” i chowa ją do kieszonki. Następnie przyklęka na prawe kolano, całuje wystający rąbek czaszy spadochronu i wypowiada słowa: „Niech służy szczęśliwie innym”. Po tej czynności dyżurny zrzutowiska zabiera spadochron.

Następnie odbywa się uroczystość oficjalnego zakończenia przez żołnierza skoków ze spadochronem. Uroczystość odbywa się na lotnisku wojskowym.

W uroczystości powinien uczestniczyć – w miarę możliwości – cały stan osobowy macierzystej jednostki wojskowej oraz przełożony, dowódca jednostki wojskowej, przedstawiciele duszpasterstw wojskowych oraz może uczestniczyć rodzina żołnierza.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg uroczystości:
▪ przybycie przełożonego (po przybyciu przełożonego dowódca jednostki wojskowej składa meldunek, np.: „Panie /Pani/ ...... /stopień wojskowy/ melduję stan osobowy ....... /nazwa jednostki wojskowej/ na zbiórce z okazji wykonania pożegnalnego skoku ze spadochronem przez ....... /stopień, imię i nazwisko/”, przełożony zajmuje miejsce przed frontem szyku i wita się z żołnierzami. Po przywitaniu dowódca jednostki wojskowej zajmuje miejsce po prawej stronie przełożonego);
▪ wystąpienie z szyku żołnierza, który odbył pożegnalny skok ze spadochronem (żołnierz podchodzi do przełożonego i składa mu meldunek, np.: „Panie /Pani/ ...... /stopień wojskowy przełożonego/ – ....... /stopień i nazwisko żołnierza/ melduje wykonania ostatniego skoku ze spadochronem podczas służby w ..... /rodzaj sił zbrojnych lub nazwa jednostki wojskowej/”);
▪ przemówienie okolicznościowe przełożonego (dziękuje on za wzorową służbę w RSZ lub jednostce wojskowej i wręcza „Certyfikat wykonanych skoków” z uwzględnieniem skoku pożegnalnego. Żołnierz po odebraniu certyfikatu staje po lewej stronie przełożonego)³¹²;
▪ odczytanie okolicznościowego rozkazu i wręczenie wyróżnień (wyznaczona osoba odczytuje rozkaz o wyróżnieniu żołnierza, które wręcza przełożony, następnie do żołnierza podchodzi delegacja żołnierzy z macierzystej jednostki wojskowej i wręcza wiązankę kwiatów);
▪ przemówienie żołnierza;
▪ wykonanie wspólnego zdjęcia³¹³;
▪ zakończenie uroczystości³¹⁴.

³¹¹ Wysokość skoku ze spadochronem oraz czas opóźnienia ustalane są według możliwości (kwalifikacji) skaczącego żołnierza.
³¹² W trakcie uroczystości głos może zabrać również Mąż Zaufania jednostki (instytucji) wojskowej właściwego korpusu osobowego.
³¹³ Wykonanie pożegnalnego skoku ze spadochronem należy odnotować w Kronice Jednostki Wojskowej.
³¹⁴ Po zakończeniu oficjalnej części uroczystości w jednostce lotniczej może odbyć się spotkanie okolicznościowe.