Ceremoniał Wojskowy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Msza święta dla wspólnoty Kościoła Rzymsko-Katolickiego jest najważniejszym wydarzeniem i najświętszą czynnością. Ze względu na powagę Mszy świętej uczestniczący w niej żołnierze powinni przyjąć postawę godną w zachowaniu i ubiorze, z pełnym poszanowaniem zwyczajów, przestrzegając liturgicznych przepisów religijnych oraz ceremoniału wojskowego.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Msza święta z udziałem pocztu sztandarowego i trębacza.

Obrzędy wstępne
Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową³⁴⁰:
• przed rozpoczęciem Mszy świętej, w momencie, gdy celebrans wychodzi z zakrystii (po dzwonku) – trębacz gra sygnał „Słuchajcie Wszyscy”;
• po przybyciu kapłana i asysty liturgicznej do ołtarza:
    – ceremoniał lub inna osoba prosi o wprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wprowadzenie sztandaru wojskowego”;
    – trębacz gra sygnał „Baczność”;
    – poczet sztandarowy wchodzi do obiektu sakralnego, zatrzymuje się przed ołtarzem i oddaje honory;
    – trębacz gra „Hasło WP”³⁴¹;
    – po odegraniu sygnału dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę do przemieszczenia się i zajęcia wyznaczonego miejsca;
    – trębacz gra sygnał „Spocznij”;
• kapłan rozpoczyna Mszę świętą.

Liturgia Słowa i Liturgia Eucharystyczna
Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową:
• w trakcie Mszy świętej organizowanej w obiektach sakralnych oraz podczas polowej Mszy świętej poczet sztandarowy wykonuje następujące czynności:
    – przed „Podniesieniem” – oddaje honory, po „Podniesieniu” – przyjmuje postawę swobodną;
    – przed „Ewangelią” i „Błogosławieństwem” – przyjmuje postawę zasadniczą, po „Ewangelii” i „Błogosławieństwie” – postawę swobodną.

• W trakcie Mszy świętej organizowanej w obiektach sakralnych oraz podczas polowej Mszy świętej wykonywane są na trąbce następujące sygnały:
    – sygnał „Słuchajcie Wszyscy” – przed rozpoczęciem Mszy świętej w momencie, gdy celebrans wychodzi z zakrystii (po dzwonku). Gdy w uroczystości bierze udział poczet sztandarowy (poczty), wykonuje się „Hasło WP”;
    – sygnał „Baczność” – przed „Ewangelią” w momencie, gdy wierni skończą śpiewać „Alleluja”. Po słowach „Oto Słowo Pańskie – Chwała Tobie Chryste” – sygnał „Spocznij”;
    – sygnał „Baczność” – przed „Podniesieniem” po słowach „… Ciałem i Krwią naszego Pana Jezusa Chrystusa”, sygnał „Spocznij” – po opuszczeniu kielicha;
    – utwór „Intrada” – podczas przeistoczenia, po ukazaniu kolejno postaci Najświętszego Sakramentu Eucharystii³⁴²;
    – sygnał „Baczność” – przed błogosławieństwem po słowach „A teraz udzielę błogosławieństwa”;
    – sygnał „Spocznij” – po słowach „Idźcie w pokoju Chrystusa” (jeżeli we Mszy świętej uczestniczy poczet sztandarowy, po tych słowach grane jest „Hasło WP”, a po wyjściu z obiektu sakralnego pocztu sztandarowego – sygnał „Spocznij”). Obrzędy rozesłania
Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową:
• po „Błogosławieństwie” i odśpiewaniu hymnu „Boże coś Polskę” lub innej pieśni religijnej:
    – ceremoniał lub inna osoba prosi o wyprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wyprowadzenie sztandaru wojskowego”;
    – trębacz gra sygnał „Baczność”;
    – poczet sztandarowy przechodzi przed ołtarz, zatrzymuje się i oddaje honory;
    – trębacz gra „Hasło WP”;
    – po odegraniu sygnału dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę do przemieszczenia się i opuszczenia świątyni;
    – trębacz gra sygnał „Spocznij”³⁴³;
• kapłan z asystą liturgiczną wychodzi z prezbiterium do zakrystii.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Msza święta z udziałem kompanii honorowej, orkiestry lub trębacza

Obrzędy wstępne
Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową³⁴⁴:
• na 5 minut przed rozpoczęciem Mszy świętej, trębacz gra sygnał „Baczność”;
• dowódca kompanii honorowej wprowadza pododdział na miejsce celebry;
• po wprowadzeniu kompanii honorowej trębacz gra sygnał „Spocznij”;
• po przybyciu kapłana i asysty liturgicznej do ołtarza:
    – ceremoniał lub inna osoba prosi o wprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wprowadzenie sztandaru wojskowego”³⁴⁵;
    – trębacz gra sygnał „Baczność”;
    – kompania honorowa oddaje honory, poczet sztandarowy na komendę dowódcy kompanii honorowej maszeruje do ołtarza, zatrzymuje się i oddaje honory³⁴⁶;
    – trębacz gra „Hasło WP”³⁴⁷;
    – po odegraniu sygnału dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę do przemieszczenia się i zajęcia wyznaczonego miejsca;
    – trębacz gra sygnał „Spocznij”;
• kapłan rozpoczyna Mszę świętą. Liturgia Słowa i Liturgia Eucharystyczna
Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową:
• w trakcie Mszy świętej w obiektach sakralnych oraz podczas polowej Mszy świętej kompania honorowa i poczet sztandarowy wykonują następujące czynności:
    – przed „Podniesieniem” – oddaje honory, a po „Podniesieniu” – przyjmuje postawę swobodną³⁴⁸;
    – przed „Ewangelią” i „Błogosławieństwem” – przyjmuje postawę zasadniczą, a po „Ewangelii” i „Błogosławieństwie” – postawę swobodną³⁴⁹.

Obrzędy rozesłania
Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową:
• po zakończeniu śpiewu przez wiernych³⁵⁰ ceremoniał lub inna osoba prosi o wyprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wyprowadzenie sztandaru wojskowego”;
• trębacz gra sygnał „Baczność”;
• dowódca kompanii honorowej podaje komendę do oddania honorów;
• poczet sztandarowy przechodzi przed ołtarz, zatrzymuje się i oddaje honory;
• trębacz gra „Hasło WP”, poczet sztandarowy wstępuje do szyku kompanii honorowej;
• trębacz gra sygnał „Spocznij”;
• kompania honorowa wychodzi z obiektu sakralnego.

³⁴⁰ Podczas Mszy świętej komendy podawane dla wojskowej asysty honorowej do przyjęcia postawy zasadniczej i swobodnej powinny być poprzedzane sygnałem granym przez trębacza.
³⁴¹ Jeżeli w Mszy świętej bierze udział chór, może on w miejscu „Hasła WP” zaśpiewać hymn RP, ponadto, gdy uczestniczy w niej orkiestra może zagrać hymn RP.
³⁴² Utwór ten odgrywany jest tylko w przypadku udziału orkiestry we Mszy świętej.
³⁴³ W przypadku udziału orkiestry we Mszy świętej, gra ona pieśń religijną.
³⁴⁴ Podczas Mszy świętej komendy do przyjęcia postawy zasadniczej i swobodnej powinny być poprzedzane sygnałem granym przez trębacza.
³⁴⁵ Prezentacja sztandaru może nastąpić po zakończeniu modlitwy, to po zakończeniu oficjalnych przemówień kapelan odmawia modlitwy (w przypadku uczestniczenia w uroczystości duchownych różnych wyznań modlitwy odmawiane są kolejno – zgodnie ze scenariuszem uroczystości).
³⁴⁶ Poczet sztandarowy może również przez całą Mszę świętą stać w szyku kompanii honorowej. Gdy w polowej Mszy świętej uczestniczy więcej pododdziałów, zachowują się one tak, jak kompania honorowa.
³⁴⁷ W przypadku udziału we Mszy świętej orkiestry wykonywany jest hymn RP.
³⁴⁸ Jeżeli we Mszy świętej bierze udział orkiestra wojskowa, to przed „Podniesieniem” przyjmuje ona postawę zasadniczą, a po „Podniesieniu” – postawę swobodną.
³⁴⁹ Jeżeli we Mszy świętej bierze udział orkiestra wojskowa, to wykonuje ona te same czynności co kompania honorowa.
³⁵⁰ Jeżeli po Mszy świętej następuje inna uroczystość, wówczas wojskowa asysta honorowa pozostaje na miejscu.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Nabożeństwo z udziałem pocztu sztandarowego³⁵¹

Obrzędy wstępne
Czynności wykonywane przez poczet sztandarowy:
• na 15 minut przed Nabożeństwem poczet sztandarowy zajmuje miejsce przed świątynią, frontem do niej;
• na 10 minut przed rozpoczęciem Nabożeństwa celebrans podchodzi do sztandaru wojskowego i oddaje honor poprzez pochylenie głowy;
• następnie celebrans udaje się do świątyni. Przed wejściem do głównej (środkowej) nawy świątyni na celebransa czekają kapelani odziani w szaty liturgiczne. Wraz z wejściem celebransa do świątyni goście honorowi zajmują w niej miejsca³⁵². Celebrans podchodzi pod „Królewskie Wrota” ikonostasu, odwraca się do zebranych i udziela im błogosławieństwa;
• po odśpiewaniu przez chór „Ton Despotin …” ceremoniał lub inna osoba prosi o wprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wprowadzenie sztandaru wojskowego”;
• poczet sztandarowy wchodzi do obiektu sakralnego, zatrzymuje się przed ikonostasem, na wprost „Królewskich Wrót” u podnóża schodów i oddaje honory;
• celebrans pochyla głowę przed sztandarem, po czym poczet sztandarowy zajmuje miejsce po lewej stronie ikonostasu³⁵³;
• celebrans powraca na podwyższone miejsce na środku świątyni i odziewa szaty liturgiczne;
• po odzianiu szat liturgicznych wita przybyłych na uroczystość gości;
• przed rozpoczęciem Świętej Liturgii, dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę: „Baczność”;
• celebrans stojąc w ołtarzu wygłasza słowa rozpoczynające Świętą Liturgię: „Błogosławione Królestwo Ojca i Syna, i Świętego Ducha, teraz i zawsze, i na wieki wieków”; po tych słowach dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę: „Spocznij”.

Święta Liturgia
Czynności wykonywane przez poczet sztandarowy:
Poczet sztandarowy oddaje honory w następujących momentach Nabożeństwa³⁵⁴:
• po wejściu celebransa na Katedrę (do chwili jego powrotu od Ołtarza na Katedrę);
• po trzech ekteniach i trzeciej pieśni antyfonalnej oraz po wypowiedzeniu słów: „Albowiem jesteś Bogiem Dobrym, Miłującym człowieka, i Tobie chwałę oddajemy, Ojcu i Synowi, i Świętemu Duchowi, teraz i zawsze, i na wieki wieków” kiedy następuje „Małe Wejście”, do chwili jego zakończenia;
• kiedy rozpoczyna się śpiew „Trisagion” („Święty Boże, Święty Mocny, Święty Nieśmiertelny …”), do chwili jego zakończenia;
• podczas wyjścia diakona z Ewangelią na środek świątyni do czytania, do momentu jej odczytania;
• podczas Liturgii Wiernych podczas śpiewu Cherubikonu kiedy następuje „Wielkie Wejście”, do chwili jego zakończenia;
• po intonacji przez diakona słów: „Drzwi! Drzwi! W mądrości uważajmy!” i śpiewu „Wyznania wiary” (Credo);
• podczas anafory (kanonu eucharystycznego) po słowach: „Stańmy dobrze! Stańmy z bojaźnią!”, po której następuje modlitwa eucharystyczna, aż do chwili wypowiedzenia przez kapłana słów: „Szczególnie za najświętszą, przeczystą, błogosławioną, pełną chwały Władczynię naszą, Bogurodzicę i zawsze Dziewicę Marię”;
• wraz z intonacją słów przez celebranta: „I uczyń nas godnymi, Władco …”, przed modlitwą „Ojcze nasz” do chwili zamknięcia „Królewskich Wrót” w ikonostasie i po intonacji słów „Święte świętym”;
• podczas otwierania „Królewskich Wrót”, przed modlitwą komunijną („Wierzę, Panie i wyznaję …”);

Obrzędy rozesłania
Czynności wykonywane przez poczet sztandarowy:
• po modlitwie przed amboną („Panie, błogosławiący tym, którzy ciebie błogosławią …”) i udzieleniu błogosławieństwa przez celebransa, ceremoniał lub inna osoba prosi o wyprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wyprowadzenie sztandaru wojskowego”. Jeżeli zaś, bezpośrednio po Liturgii ma miejsce Nabożeństwo dziękczynne wówczas prośba o wyprowadzenie sztandaru podana jest po odśpiewaniu przez chór życzeń „Wielu lat” lub „Boże coś Polskę”;
• opuszczając świątynię, poczet sztandarowy podchodzi na wprost ikonostasu, zatrzymuje się i oddaje honory;
• celebrans pochyla głowę przed sztandarem, następnie poczet sztandarowy odchodzi z miejsca uroczystości.

³⁵¹ W prawosławnym Nabożeństwie dziękczynnym organizowanym w obiekcie sakralnym może uczestniczyć kompania honorowa na zasadach dotyczących jej udziału w uroczystościach o charakterze religijnym.
³⁵² Po lewej stronie głównej nawy od ołtarza miejsca zajmują wojskowi, zaś po prawej stronie od ołtarza przedstawiciele władz państwowych i samorządowych.
³⁵³ Patrząc od strony ikonostasu.
³⁵⁴ W liturgii prawosławnej podczas nabożeństwa nie używa się sygnałów granych na trąbce do podawania komend. Komendy podaje dowódca pocztu sztandarowego.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Nabożeństwo z udziałem pocztu sztandarowego i trębacza

Obrzędy wstępne
Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową:
• ceremoniał lub inna osoba prosi o wprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wprowadzenie sztandaru wojskowego”;
• poczet sztandarowy wchodzi do obiektu sakralnego, zatrzymuje się przed ołtarzem, oddaje honory;
• trębacz gra „Hasło WP”³⁵⁵;
• po jego odegraniu dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę do przemieszczenia się i zajęcia miejsca po lewej stronie ołtarza³⁵⁶;
• celebrans z asystą zajmuje miejsce wokół ołtarza i rozpoczyna Nabożeństwo.

Czynności w trakcie nabożeństwa
Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową:
Poczet sztandarowy oddaje honory w następujących momentach Nabożeństwa:
• podczas czytania „Słowa Bożego”, po zapowiedzi czytania „Ewangelii”;
• w czasie Liturgii spowiedzi i Komunii Świętej, przy słowach ustanowienia Sakramentu Komunii Świętej;
• przy „Błogosławieństwie” końcowym.

Obrzędy rozesłania
Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową:
• po odśpiewaniu pieśni zboru na zakończenie Nabożeństwa, ceremoniał lub inna osoba prosi o wyprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wyprowadzenie sztandaru wojskowego”;
• trębacz gra „Hasło WP”;
• poczet sztandarowy po odegraniu przez trębacza „Hasła WP” zatrzymuje się przed ołtarzem, oddaje honory i odchodzi z miejsca uroczystości.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Nabożeństwo z udziałem kompanii honorowej

Obrzędy wstępne
Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową³⁵⁷:
• na 5 minut przed rozpoczęciem Nabożeństwa, trębacz gra sygnał „Baczność”;
• dowódca kompanii honorowej wprowadza pododdział na miejsce celebry³⁵⁸;
• po wprowadzeniu kompanii honorowej trębacz gra sygnał „Spocznij”;
• po przybyciu celebransa i asysty liturgicznej do ołtarza:
    – ceremoniał lub inna osoba prosi o wprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wprowadzenie sztandaru wojskowego”;
    – trębacz gra sygnał „Baczność”;
    – kompania honorowa oddaje honory, poczet sztandarowy na komendę dowódcy kompanii honorowej maszeruje do ołtarza, zatrzymuje się i oddaje honory³⁵⁹;
    – trębacz gra „Hasło WP”³⁶⁰;
    – po odegraniu sygnału dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę do przemieszczenia się i zajęcia miejsca po lewej stronie ołtarza³⁶¹;
    – trębacz gra sygnał „Spocznij”;
• celebrans rozpoczyna Nabożeństwo.

Czynności w trakcie Nabożeństwa:
Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową:
Kompania honorowa przyjmuje postawę zasadniczą³⁶², a poczet sztandarowy oddaje honory w następujących momentach Nabożeństwa:
• podczas czytania „Słowa Bożego”, po zapowiedzi czytania „Ewangelii” (trębacz gra sygnał „Baczność”, po odczytaniu sygnał „Spocznij”);
• w czasie Liturgii spowiedzi i Komunii Świętej, przy słowach ustanowienia Sakramentu Komunii Świętej;
• przy „Błogosławieństwie” końcowym (trębacz gra sygnał „Baczność”, a po „Błogosławieństwie” sygnał „Spocznij”).

Obrzędy rozesłania
Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową:
• po odśpiewaniu pieśni zboru na zakończenie Nabożeństwa:
    – ceremoniał lub inna osoba prosi o wyprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wyprowadzenie sztandaru wojskowego”;
    – trębacz gra sygnał „Baczność”;
    – dowódca kompanii honorowej podaje komendę do oddania honorów;
    – poczet sztandarowy przechodzi przed ołtarz, zatrzymuje się i oddaje honory;
    – trębacz gra „Hasło WP”, poczet sztandarowy wstępuje do szyku kompanii honorowej;
    – trębacz gra sygnał „Spocznij”;
    – kompania honorowa wychodzi z obiektu sakralnego.

³⁵⁵ W przypadku udziału orkiestry wykonywany jest „Hymn RP”.
³⁵⁶ Patrząc od strony ołtarza.
³⁵⁷ Podczas Nabożeństwa komendy do przyjęcia postawy zasadniczej i swobodnej powinny być poprzedzane sygnałem granym przez trębacza.
³⁵⁸ Poczet sztandarowy może również przez całe Nabożeństwo stać w szyku kompanii honorowej.
³⁵⁹ Gdy w Nabożeństwie polowym uczestniczy więcej pododdziałów, zachowują się one tak, jak kompania honorowa.
³⁶⁰ W przypadku udziału w Nabożeństwie orkiestry wykonywany jest hymn RP.
³⁶¹ Patrząc od strony ołtarza.
³⁶² Po sygnale „Spocznij” wojskowa asysta honorowa przyjmuje postawę swobodną.