SKŁADANIE WIEŃCÓW I WIĄZANEK PRZED POMNIKAMI, TABLICAMI PAMIĄTKOWYMI ORAZ W MIEJSCACH PAMIĘCI NARODOWEJ
Złożenie wieńców i wiązanek przed pomnikami i tablicami pamiątkowymi oraz w miejscach pamięci narodowej315, jest wyrazem oddania hołdu i upamiętnienia osób oraz wydarzenia, któremu uroczystość jest poświęcona.
Ceremonia złożenia wieńców i wiązanek jest najczęściej jednym z elementów uroczystości o charakterze patriotycznym lub patriotyczno-religijnym, np. apeli pamięci, apeli poległych, odsłonięcia pomnika, tablicy pamiątkowej i innych miejsc pamięci narodowej oraz uroczystych odpraw wart i uroczystej zmiany posterunku honorowego przed GNŻ.
Organizując uroczystość złożenia wieńców i wiązanek, należy pamiętać o zasadach ustawiania delegacji składających wieńce. W Polsce zasady precedencji nie są arbitralnie ustalone. Podczas składania wieńców i wiązanek stosowane są (zwyczajowo) następujące zasady: • zasada „osobistej obecności”, która polega na tym, że w przypadku braku obecności Prezydenta RP podczas uroczystości – Marszałek Sejmu RP, Marszałek Senatu RP i Prezes RM, składają wieńce przed przedstawicielem Prezydenta RP; • zasada „pierwszeństwa urzędu, a nie osoby”, która polega na tym, że jako pierwszy składany jest wieniec od delegacji stojącej najwyżej w hierarchii.
Kolejność ustawiania delegacji oraz sposób składania wieńców i wiązanek, organizator uroczystości ustala mając na względzie jedną z wyżej wymienionych zasad316. Ustalając kolejność delegacji organizator uroczystości powinien kierować się taktem oraz następującymi regułami: władza świecka przed duchowną, ustawodawcza przed wykonawczą w obrębie danego szczebla (centralny, wojewódzki, powiatowy, gminny), szef zawsze przed zastępcą, ale wiceszef wyższego szczebla terytorialnego (np. województwa) lub organizacyjnego przed szefem szczebla niższego317.
Ze względu na rodzaj i charakter uroczystości dopuszcza się możliwość udzielenia pierwszeństwa delegacji szczególnie związanej z obchodzoną uroczystością, np. delegacja weteranów może jako pierwsza złożyć wieniec z okazji Dnia Weterana oraz delegacja zagraniczna może być ustawiona przed delegacją polską318.
Uroczystość złożenia wieńców i wiązanek w miejscu pamięci narodowej odbywa się przy udziale wojskowej asysty wojskowej zgodnie z zasadami jej uczestnictwa w uroczystościach o charakterze patriotycznym lub patriotyczno-religijnym.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Przebieg uroczystości: ▪ wystawienie posterunku honorowego (wystawienie posterunku powinno nastąpić pół godziny przed rozpoczęciem uroczystości, a zmiana posterunku na pięć minut przed jej rozpoczęciem); ▪ wprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych (poczty sztandarowe zajmują wyznaczone miejsca); ▪ wprowadzenie wojskowej asysty honorowej (wprowadzenie asysty następuje 15 minut przed rozpoczęciem uroczystości); ▪ przybycie zaproszonych gości (zajmują oni wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę); ▪ rozpoczęcie uroczystości (odegranie hymnu RP lub odegranie przez trębacza „Hasła WP”); ▪ złożenie wieńców i wiązanek (żołnierze z wieńcami i wiązankami występują oraz ustawiają się na wprost pomnika /tablicy pamiątkowej lub miejsca pamięci narodowej/. Członkowie delegacji zajmują miejsca za wyznaczonymi żołnierzami albo niosą sami wieniec lub wiązankę, ustawiając się za ostatnim z żołnierzy. Werbliści grają „Tremolo”, żołnierze i delegacje podchodzą do pomnika /tablicy pamiątkowej lub miejsca pamięci narodowej/ i składają wieńce i wiązanki. Przewodniczący delegacji po złożeniu przez żołnierza wieńca /wiązanki/ może podejść i poprawić znajdującą się na nim szarfę, następnie wraca na poprzednie miejsce. Żołnierz po złożeniu wieńca /wiązanki/ oddaje honory i odchodzi na wyznaczone miejsce. Następnie delegacja oddaje honory przez skłon głowy319 i odchodzi na poprzednie miejsce320); ▪ odegranie sygnału „Cisza” lub „Śpij Kolego”; ▪ odegranie utworu okolicznościowego321; ▪ odprowadzenie wojskowej asysty honorowej; ▪ odprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych; ▪ zakończenie uroczystości.
Jeżeli scenariusz uroczystości przewiduje przemówienia okolicznościowe, modlitwy itp. wówczas mogą one odbyć się po odegraniu (odtworzeniu) hymnu RP („Hasła WP”). W takim przypadku ceremonia złożenia wieńców i wiązanek jest ostatnim elementem uroczystości.
315 Złożenie wieńców i wiązanek przed pomnikami i tablicami pamiątkowymi oraz w miejscach pamięci narodowej przez oficjalne delegacje zagraniczne zostało opisane w rozdziale II. 316 Gdy program uroczystości przewiduje wystąpienia, to podczas nieobecności Prezydenta RP jego przedstawiciel może jako pierwszy odczytać osobiste przesłanie Prezydenta RP. 317 Kolejność ustawienia delegacji do składania wieńców i wiązanek podczas uroczystości organizowanych przez WP zawiera załącznik nr 9. 318 Stosowanie tego rodzaju rozwiązań podczas uroczystości z udziałem przedstawicieli najwyższych władz państwowych wymaga uzyskania akceptacji odpowiednich kancelarii (chodzi o Kancelarię Prezydenta RP, Kancelarię Sejmu RP, Kancelarię Senatu RP i Kancelarię Prezesa RM). 319 Delegacja wojskowa składająca wieniec lub wiązankę – po złożeniu ich równocześnie salutuje, wykonuje zwrot w prawo lub lewą stronę i odchodzi na poprzednie miejsce. 320 Gdy w miejscu uroczystości składania wieńców i wiązanek jest wyłożona księga pamiątkowa, przewodniczący delegacji, po złożeniu wieńca lub wiązanki – dokonuje w niej wpisu. 321 Podczas uroczystości, których organizatorem jest WP następuje odegranie (odtworzenie) „Pieśni Reprezentacyjnej Wojska Polskiego”.
Apel pamięci lub apel poległych322 przeprowadza się z okazji świąt państwowych i wojskowych oraz rocznic historycznych wydarzeń. Apel może być także elementem uroczystości o charakterze patriotycznym lub patriotyczno-religijnym.
Do udziału w apelu można zaprosić przełożonego, przedstawicieli władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstw wojskowych, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich oraz młodzież i innych partnerów społecznych.
Apel przeprowadza się w miejscach związanych z dziejami narodu polskiego, na cmentarzach wojennych, przy pomnikach i tablicach pamiątkowych upamiętniających poległych żołnierzy polskich oraz chwałę oręża polskiego.
Tekst apelu323 odczytuje się powoli i wyraźnie324. Po zawołaniu: „Stańcie do apelu” żołnierze stojący w szyku kompanii honorowej odpowiadają np. „Polegli na polu chwały”, „Chwała bohaterom”, „Zginęli śmiercią męczeńską”, „Zginęli śmiercią marynarza”, „Zginęli śmiercią lotnika”, „Cześć ich pamięci”. Po odpowiedzi żołnierze werbliści grają „Tremolo” (po ostatniej odpowiedzi „Tremolo” grane jest trzykrotnie).
Apel pamięci lub apel poległych można łączyć z uroczystym capstrzykiem, odsłonięciem pomników, tablic pamiątkowych i innych miejsc pamięci narodowej oraz ze składaniem wieńców i wiązanek. Apel odbywa się przy udziale wojskowej asysty honorowej zgodnie z zasadami jej uczestnictwa w uroczystościach o charakterze patriotycznym lub patriotyczno-religijnym.
W sytuacjach wynikających z konieczności zachowania warunków bezpieczeństwa
(np. w Polskich Kontyngentach Wojskowych lub obiektach zamkniętych) po odczytaniu
tekstu Apelu Pamięci (Apelu Poległych) nie oddaje się salwy honorowej.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Przebieg uroczystości: ▪ wystawienie posterunku honorowego (wystawienie posterunku powinno nastąpić pół godziny przed rozpoczęciem uroczystości, a zmiana posterunku na pięć minut przed jej rozpoczęciem); ▪ wprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych (poczty sztandarowe zajmują wyznaczone miejsca); ▪ wprowadzenie wojskowej asysty honorowej (wprowadzenie asysty następuje 15 minut przed rozpoczęciem uroczystości); ▪ przybycie zaproszonych gości (zajmują oni wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę); ▪ rozpoczęcie uroczystości (odegranie hymnu RP lub „Hasła WP”); ▪ przemówienie organizatora uroczystości (organizator wita uczestników uroczystości); ▪ przemówienia okolicznościowe325; ▪ odczytanie tekstu apelu pamięci lub apelu poległych (wojskowa asysta honorowa oddaje honory, oficer z jednostki /instytucji/ wojskowej wystawiającej wojskową asystę honorową odczytuje tekst apelu. Po odczytaniu tekstu apelu oficer czytający apel podaje komendę: „Dla uczczenia Iz okazji/ ...... (nazwa upamiętnianego wydarzenia) – SALWA HONOROWA”. Po oddaniu salwy honorowej, trębacz gra „Hasło WP”); ▪ złożenie wieńców i wiązanek; ▪ odegranie sygnału „Cisza” lub „Śpij Kolego”; ▪ odegranie utworu okolicznościowego326; ▪ odprowadzenie wojskowej asysty honorowej ▪ odprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych; ▪ zakończenie uroczystości.
322 O apelu pamięci mówimy, kiedy w jego treści przywoływane są osoby związane z wydarzeniem historycznym, które nie poległy w boju. Jeżeli w treści apelu (w przeważającej jego części) wymienia się tych, którzy polegli podczas działań wojennych mówimy wówczas o apelu poległych. 323 Projekt tekstu apelu powinien być opracowywany przez organizatorów uroczystości i przekazany do dowódcy garnizonu, kierującego na nią wojskową asystę honorową lub do dowódcy jednostki (instytucji) wojskowej, która wystawia wojskową asystę honorową. Przed odczytaniem projekt treści apelu należy przesłać do zatwierdzenia dyrektorowi komórki organizacyjnej MON realizującej zadania z zakresu ceremoniału wojskowego. Do zatwierdzenia powinna być przesłana proponowana treść apelu w formie elektronicznej lub drukowanej na co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem uroczystości. Tekst apelu, który nie został zatwierdzony, nie może być odczytywany podczas uroczystości z udziałem wojskowej asysty honorowej. 324 Jeżeli w uroczystości bierze udział wojskowa asysta honorowa tekst apelu powinien być odczytywany przez oficera z jednostki wojskowej wystawiającej asystę. Podczas uroczystości organizowanych przez komendantów szkół podoficerskich tekst apelu może być odczytany przez podoficera. 325 Jeżeli organizatorzy apelu przewidzieli odmówienie modlitwy, to po zakończeniu oficjalnych przemówień kapelan odmawia modlitwy (w przypadku uczestniczenia w uroczystości duchownych różnych wyznań modlitwy odmawiane są kolejno – zgodnie ze scenariuszem uroczystości). 326 Gdy w miejscu uroczystości składania wieńców i wiązanek jest wyłożona księga pamiątkowa, przewodniczący delegacji, po złożeniu wieńca lub wiązanki – dokonuje w niej wpisu.
NADANIE IMIENIA ZWIĄZANEGO Z TRADYCJAMI ORĘŻA POLSKIEGO
Nadanie imienia związanego z tradycjami oręża polskiego różnego rodzaju budowlom o charakterze publicznym (np. szkołom, ulicom, placom, skwerom, mostom, muzeom, salom tradycji), statkom powietrznym i pływającym327, może być zorganizowane z udziałem wojskowej asysty honorowej, zgodnie z zasadami jej uczestnictwa w uroczystościach o charakterze patriotycznym lub patriotyczno-religijnym.
Uroczystość taka może być połączona z apelem pamięci lub apelem poległych, odsłonięciem pomnika lub tablicy pamiątkowej i zorganizowana w rocznicę historycznych wydarzeń związanych z osobą lub wydarzeniem, którego imię jest nadawane.
Do udziału w tych uroczystości można zaprosić przełożonego, przedstawicieli władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstwa wojskowego, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich oraz młodzież i innych partnerów społecznych.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Przebieg uroczystości: • wystawienie posterunku honorowego przy tablicy pamiątkowej lub pomniku328(wystawienie posterunku powinno nastąpić pół godziny przed rozpoczęciem uroczystości, a zmiana posterunku na pięć minut przed jej rozpoczęciem); • wprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych (poczty sztandarowe zajmują wyznaczone miejsca); • wprowadzenie wojskowej asysty honorowej (wprowadzenie asysty następuje 15 minut przed rozpoczęciem uroczystości); • przybycie zaproszonych gości (zajmują oni wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę); • rozpoczęcie uroczystości (odegranie hymnu RP lub „Hasła WP”); • przemówienie organizatora uroczystości (organizator wita uczestników uroczystości); • odczytanie decyzji o nadaniu imienia (wyznaczona osoba lub przedstawiciel urzędu nadającego imię odczytuje treść dokumentu o nadaniu imienia); • przemówienia okolicznościowe329; • dokonanie aktu odsłonięcia pomnika lub tablicy pamiątkowej (trębacz gra sygnał „Baczność”, wojskowa asysta honorowa oddaje honory, osoba /osoby/ dokonująca aktu odsłonięcia zdejmuje wstęgę /szarfę/, trębacz gra „Hasło WP”); • odegranie utworu okolicznościowego330; • odprowadzenie wojskowej asysty honorowej; • odprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych; • zakończenie uroczystości.
327 Nie dotyczy nadania imienia patrona jednostce wojskowej. 328 Jeżeli znajdują się w miejscu uroczystości lub będą odsłaniane w jej trakcie. 329 Jeżeli organizatorzy uroczystości przewidzieli odmówienie modlitwy, to po zakończeniu oficjalnych przemówień kapelan odmawia modlitwy (w przypadku uczestniczenia w uroczystości duchownych różnych wyznań modlitwy odmawiane są kolejno – zgodnie ze scenariuszem uroczystości). 330 Podczas uroczystości, których organizatorem jest WP następuje odegranie (odtworzenie) „Pieśni Reprezentacyjnej Wojska Polskiego”.
Uroczystość wmurowania aktu erekcyjnego często bywa połączona z wmurowaniem kamienia węgielnego, czyli symbolicznego pierwszego elementu w budowanym obiekcie.
Do udziału w uroczystości wmurowania aktu erekcyjnego i kamienia węgielnego można zaprosić przełożonego, przedstawicieli władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstw wojskowych, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich oraz młodzież i innych partnerów społecznych.
Wmurowanie aktu erekcyjnego i kamienia węgielnego odbywa się przy udziale wojskowej asysty honorowej zgodnie z zasadami jej uczestnictwa w uroczystościach o charakterze patriotycznym lub patriotyczno-religijnym.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Przebieg uroczystości: • wprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych; • wprowadzenie wojskowej asysty honorowej (wprowadzenie asysty następuje 15 minut przed rozpoczęciem uroczystości); • przybycie zaproszonych gości (zajmują oni wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę); • rozpoczęcie uroczystości (odegranie hymnu RP lub „Hasła WP”); • przemówienie organizatora uroczystości (organizator wita uczestników uroczystości); • przemówienia okolicznościowe331; • odczytanie aktu erekcyjnego (trębacz gra sygnał „Baczność”, wojskowa asysta honorowa przyjmuje postawę zasadniczą, wyznaczona osoba odczytuje akt erekcyjny. Następnie osoby wytypowane przez organizatora uroczystości składają podpisy na akcie erekcyjnym, który zostaje umieszczony w specjalnym pojemniku); • ceremonia wmurowania aktu erekcyjnego i kamienia węgielnego (wojskowa asysta honorowa oddaje honory, osoby wyznaczone przez organizatora uroczystości dokonują wmurowania aktu erekcyjnego i kamienia węgielnego, trębacz gra „Hasło WP”); • odegranie utworu okolicznościowego332; • odprowadzenie wojskowej asysty honorowej; • odprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych; • zakończenie uroczystości.
331 Jeżeli organizatorzy uroczystości przewidzieli odmówienie modlitwy, to po zakończeniu oficjalnych przemówień kapelan odmawia modlitwy (w przypadku uczestniczenia w uroczystości duchownych różnych wyznań modlitwy odmawiane są kolejno – zgodnie ze scenariuszem uroczystości). 332 Podczas uroczystości, których organizatorem jest WP następuje odegranie (odtworzenie) „Pieśni Reprezentacyjnej Wojska Polskiego”.
ODSŁONIĘCIE POMNIKÓW, TABLIC PAMIĄTKOWYCH I INNYCH MIEJSC PAMIĘCI NARODOWEJ
Odsłonięcie pomników, tablic pamiątkowych i innych miejsc pamięci narodowej jest zazwyczaj organizowane z okazji rocznic historycznych wydarzeń.
Do udziału w tych uroczystościach można zaprosić przełożonego, przedstawicieli władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstw wojskowych, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich oraz młodzież i innych partnerów społecznych.
Sposób okrycia pomnika, tablicy pamiątkowej przed odsłonięciem uzależniony jest od możliwości organizacyjnych i technicznych333.
Uroczystość może być połączona z apelem pamięci lub apelem poległych, które są związane z odsłanianym pomnikiem lub tablicą pamiątkową.
Odsłonięcie pomników, tablic pamiątkowych i innych miejsc pamięci narodowej odbywa się przy udziale wojskowej asysty honorowej zgodnie z zasadami jej uczestnictwa w uroczystościach o charakterze patriotyczno-religijnym.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Przebieg uroczystości: • wystawienie posterunku honorowego (wystawienie posterunku powinno nastąpić pół godziny przed rozpoczęciem uroczystości, a jego zmiana na pięć minut przed jej rozpoczęciem); • wprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych (poczty sztandarowe zajmują wyznaczone miejsca); • wprowadzenie wojskowej asysty honorowej (wprowadzenie asysty następuje 15 minut przed rozpoczęciem uroczystości); • przybycie zaproszonych gości (zajmują oni wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę); • rozpoczęcie uroczystości (odegranie hymnu RP lub odegranie przez trębacza „Hasła WP”); • przemówienie organizatora uroczystości (organizator wita uczestników uroczystości); • przemówienia okolicznościowe334; • odsłonięcie pomnika lub tablicy pamiątkowej (trębacz gra sygnał „Baczność”, wojskowa asysta oddaje honory, osoba /osoby/ dokonująca aktu odsłonięcia zdejmuje wstęgę /szarfę/, trębacz gra „Hasło WP”); • poświęcenie pomnika lub tablicy pamiątkowej (duchowny /duchowni/ odmawia modlitwy i dokonuje jego poświęcenia); • złożenie wieńców i wiązanek; • odegranie utworu okolicznościowego335; • odprowadzenie wojskowej asysty honorowej; • odprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych; • zakończenie uroczystości.
333 Przyjmuje się, że do tego celu wystarczy przepasanie (przesłonięcie) odsłanianego obiektu wstęgą (szarfą) o barwie biało-czerwonej, którą przymocowuje się w górnym prawym rogu pomnika (tablicy pamiątkowej) i przeciąga skośnie do jego dolnego lewego rogu. W przypadku innych obiektów pamięci narodowej można wykorzystać wstęgę (szarfę) o barwie biało-czerwonej, którą podczas odsłonięcia obiektu przecina się nożyczkami. 334 Jeżeli organizatorzy uroczystości przewidzieli odmówienie modlitwy, to po zakończeniu oficjalnych przemówień kapelan odmawia modlitwy (w przypadku uczestniczenia w uroczystości duchownych różnych wyznań modlitwy odmawiane są kolejno – zgodnie ze scenariuszem uroczystości). 335 Podczas uroczystości, których organizatorem jest WP następuje odegranie (odtworzenie) „Pieśni Reprezentacyjnej Wojska Polskiego”.
POŚWIĘCENIE WYBUDOWANYCH OBIEKTÓW WOJSKOWYCH I NOWEGO SPRZĘTU WOJSKOWEGO
Nowo wybudowane obiekty wojskowe i nowy sprzęt wojskowy mogą być poświęcone. W uroczystości może wziąć udział wojskowa asysta honorowa zgodnie z zasadami jej uczestnictwa w uroczystościach o charakterze patriotyczno-religijnym.
Do udziału w tych uroczystościach można zaprosić przełożonego, przedstawicieli władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstw wojskowych, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich oraz młodzież i innych partnerów społecznych.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Przebieg uroczystości: • wprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych336; • wprowadzenie wojskowej asysty honorowej (wprowadzenie asysty następuje 15 minut przed rozpoczęciem uroczystości); • przybycie zaproszonych gości (zajmują oni wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę); • rozpoczęcie uroczystości (odegranie hymnu RP lub „Hasła WP”); • przemówienie organizatora uroczystości (organizator wita uczestników uroczystości); • przemówienia okolicznościowe; • odmówienie modlitw i poświęcenie budowli lub sprzętu (w przypadku uczestniczenia w uroczystości duchownych różnych wyznań modlitwy odmawiane są kolejno – zgodnie ze scenariuszem uroczystości); • odegranie „Pieśni Reprezentacyjnej Wojska Polskiego”; • odprowadzenie wojskowej asysty honorowej; • odprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych; • zakończenie uroczystości.
336 Jeśli są przewidziane do udziału w uroczystości.
MSZA ŚWIĘTA ORGANIZOWANA W OBRZĄDKU RZYMSKO-KATOLICKIM
Msza święta dla wspólnoty Kościoła Rzymsko-Katolickiego jest najważniejszym wydarzeniem i najświętszą czynnością. Ze względu na powagę Mszy świętej uczestniczący w niej żołnierze powinni przyjąć postawę godną w zachowaniu i ubiorze, z pełnym poszanowaniem zwyczajów, przestrzegając liturgicznych przepisów religijnych oraz ceremoniału wojskowego.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Msza święta z udziałem pocztu sztandarowego i trębacza.
Obrzędy wstępne Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową340: • przed rozpoczęciem Mszy świętej, w momencie, gdy celebrans wychodzi z zakrystii (po dzwonku) – trębacz gra sygnał „Słuchajcie Wszyscy”; • po przybyciu kapłana i asysty liturgicznej do ołtarza: – ceremoniał lub inna osoba prosi o wprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wprowadzenie sztandaru wojskowego”; – trębacz gra sygnał „Baczność”; – poczet sztandarowy wchodzi do obiektu sakralnego, zatrzymuje się przed ołtarzem i oddaje honory; – trębacz gra „Hasło WP”341; – po odegraniu sygnału dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę do przemieszczenia się i zajęcia wyznaczonego miejsca; – trębacz gra sygnał „Spocznij”; • kapłan rozpoczyna Mszę świętą.
Liturgia Słowa i Liturgia Eucharystyczna Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową: • w trakcie Mszy świętej organizowanej w obiektach sakralnych oraz podczas polowej Mszy świętej poczet sztandarowy wykonuje następujące czynności: – przed „Podniesieniem” – oddaje honory, po „Podniesieniu” – przyjmuje postawę swobodną; – przed „Ewangelią” i „Błogosławieństwem” – przyjmuje postawę zasadniczą, po „Ewangelii” i „Błogosławieństwie” – postawę swobodną.
• W trakcie Mszy świętej organizowanej w obiektach sakralnych oraz podczas polowej Mszy świętej wykonywane są na trąbce następujące sygnały: – sygnał „Słuchajcie Wszyscy” – przed rozpoczęciem Mszy świętej w momencie, gdy celebrans wychodzi z zakrystii (po dzwonku). Gdy w uroczystości bierze udział poczet sztandarowy (poczty), wykonuje się „Hasło WP”; – sygnał „Baczność” – przed „Ewangelią” w momencie, gdy wierni skończą śpiewać „Alleluja”. Po słowach „Oto Słowo Pańskie – Chwała Tobie Chryste” – sygnał „Spocznij”; – sygnał „Baczność” – przed „Podniesieniem” po słowach „… Ciałem i Krwią naszego Pana Jezusa Chrystusa”, sygnał „Spocznij” – po opuszczeniu kielicha; – utwór „Intrada” – podczas przeistoczenia, po ukazaniu kolejno postaci Najświętszego Sakramentu Eucharystii342; – sygnał „Baczność” – przed błogosławieństwem po słowach „A teraz udzielę błogosławieństwa”; – sygnał „Spocznij” – po słowach „Idźcie w pokoju Chrystusa” (jeżeli we Mszy świętej uczestniczy poczet sztandarowy, po tych słowach grane jest „Hasło WP”, a po wyjściu z obiektu sakralnego pocztu sztandarowego – sygnał „Spocznij”).
Obrzędy rozesłania Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową: • po „Błogosławieństwie” i odśpiewaniu hymnu „Boże coś Polskę” lub innej pieśni religijnej: – ceremoniał lub inna osoba prosi o wyprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wyprowadzenie sztandaru wojskowego”; – trębacz gra sygnał „Baczność”; – poczet sztandarowy przechodzi przed ołtarz, zatrzymuje się i oddaje honory; – trębacz gra „Hasło WP”; – po odegraniu sygnału dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę do przemieszczenia się i opuszczenia świątyni; – trębacz gra sygnał „Spocznij”343; • kapłan z asystą liturgiczną wychodzi z prezbiterium do zakrystii.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Msza święta z udziałem kompanii honorowej, orkiestry lub trębacza
Obrzędy wstępne Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową344: • na 5 minut przed rozpoczęciem Mszy świętej, trębacz gra sygnał „Baczność”; • dowódca kompanii honorowej wprowadza pododdział na miejsce celebry; • po wprowadzeniu kompanii honorowej trębacz gra sygnał „Spocznij”; • po przybyciu kapłana i asysty liturgicznej do ołtarza: – ceremoniał lub inna osoba prosi o wprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wprowadzenie sztandaru wojskowego”345; – trębacz gra sygnał „Baczność”; – kompania honorowa oddaje honory, poczet sztandarowy na komendę dowódcy kompanii honorowej maszeruje do ołtarza, zatrzymuje się i oddaje honory346; – trębacz gra „Hasło WP”347; – po odegraniu sygnału dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę do przemieszczenia się i zajęcia wyznaczonego miejsca; – trębacz gra sygnał „Spocznij”; • kapłan rozpoczyna Mszę świętą.
Liturgia Słowa i Liturgia Eucharystyczna Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową: • w trakcie Mszy świętej w obiektach sakralnych oraz podczas polowej Mszy świętej kompania honorowa i poczet sztandarowy wykonują następujące czynności: – przed „Podniesieniem” – oddaje honory, a po „Podniesieniu” – przyjmuje postawę swobodną348; – przed „Ewangelią” i „Błogosławieństwem” – przyjmuje postawę zasadniczą, a po „Ewangelii” i „Błogosławieństwie” – postawę swobodną349.
Obrzędy rozesłania Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową: • po zakończeniu śpiewu przez wiernych350 ceremoniał lub inna osoba prosi o wyprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wyprowadzenie sztandaru wojskowego”; • trębacz gra sygnał „Baczność”; • dowódca kompanii honorowej podaje komendę do oddania honorów; • poczet sztandarowy przechodzi przed ołtarz, zatrzymuje się i oddaje honory; • trębacz gra „Hasło WP”, poczet sztandarowy wstępuje do szyku kompanii honorowej; • trębacz gra sygnał „Spocznij”; • kompania honorowa wychodzi z obiektu sakralnego.
340 Podczas Mszy świętej komendy podawane dla wojskowej asysty honorowej do przyjęcia postawy zasadniczej i swobodnej powinny być poprzedzane sygnałem granym przez trębacza. 341 Jeżeli w Mszy świętej bierze udział chór, może on w miejscu „Hasła WP” zaśpiewać hymn RP, ponadto, gdy uczestniczy w niej orkiestra może zagrać hymn RP. 342 Utwór ten odgrywany jest tylko w przypadku udziału orkiestry we Mszy świętej. 343 W przypadku udziału orkiestry we Mszy świętej, gra ona pieśń religijną. 344 Podczas Mszy świętej komendy do przyjęcia postawy zasadniczej i swobodnej powinny być poprzedzane sygnałem granym przez trębacza. 345 Prezentacja sztandaru może nastąpić po zakończeniu modlitwy, to po zakończeniu oficjalnych przemówień kapelan odmawia modlitwy (w przypadku uczestniczenia w uroczystości duchownych różnych wyznań modlitwy odmawiane są kolejno – zgodnie ze scenariuszem uroczystości). 346 Poczet sztandarowy może również przez całą Mszę świętą stać w szyku kompanii honorowej. Gdy w polowej Mszy świętej uczestniczy więcej pododdziałów, zachowują się one tak, jak kompania honorowa. 347 W przypadku udziału we Mszy świętej orkiestry wykonywany jest hymn RP. 348 Jeżeli we Mszy świętej bierze udział orkiestra wojskowa, to przed „Podniesieniem” przyjmuje ona postawę zasadniczą, a po „Podniesieniu” – postawę swobodną. 349 Jeżeli we Mszy świętej bierze udział orkiestra wojskowa, to wykonuje ona te same czynności co kompania honorowa. 350 Jeżeli po Mszy świętej następuje inna uroczystość, wówczas wojskowa asysta honorowa pozostaje na miejscu.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Nabożeństwo z udziałem pocztu sztandarowego351
Obrzędy wstępne Czynności wykonywane przez poczet sztandarowy: • na 15 minut przed Nabożeństwem poczet sztandarowy zajmuje miejsce przed świątynią, frontem do niej; • na 10 minut przed rozpoczęciem Nabożeństwa celebrans podchodzi do sztandaru wojskowego i oddaje honor poprzez pochylenie głowy; • następnie celebrans udaje się do świątyni. Przed wejściem do głównej (środkowej) nawy świątyni na celebransa czekają kapelani odziani w szaty liturgiczne. Wraz z wejściem celebransa do świątyni goście honorowi zajmują w niej miejsca352. Celebrans podchodzi pod „Królewskie Wrota” ikonostasu, odwraca się do zebranych i udziela im błogosławieństwa; • po odśpiewaniu przez chór „Ton Despotin …” ceremoniał lub inna osoba prosi o wprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wprowadzenie sztandaru wojskowego”; • poczet sztandarowy wchodzi do obiektu sakralnego, zatrzymuje się przed ikonostasem, na wprost „Królewskich Wrót” u podnóża schodów i oddaje honory; • celebrans pochyla głowę przed sztandarem, po czym poczet sztandarowy zajmuje miejsce po lewej stronie ikonostasu353; • celebrans powraca na podwyższone miejsce na środku świątyni i odziewa szaty liturgiczne; • po odzianiu szat liturgicznych wita przybyłych na uroczystość gości; • przed rozpoczęciem Świętej Liturgii, dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę: „Baczność”; • celebrans stojąc w ołtarzu wygłasza słowa rozpoczynające Świętą Liturgię: „Błogosławione Królestwo Ojca i Syna, i Świętego Ducha, teraz i zawsze, i na wieki wieków”; po tych słowach dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę: „Spocznij”.
Święta Liturgia Czynności wykonywane przez poczet sztandarowy: Poczet sztandarowy oddaje honory w następujących momentach Nabożeństwa354: • po wejściu celebransa na Katedrę (do chwili jego powrotu od Ołtarza na Katedrę); • po trzech ekteniach i trzeciej pieśni antyfonalnej oraz po wypowiedzeniu słów: „Albowiem jesteś Bogiem Dobrym, Miłującym człowieka, i Tobie chwałę oddajemy, Ojcu i Synowi, i Świętemu Duchowi, teraz i zawsze, i na wieki wieków” kiedy następuje „Małe Wejście”, do chwili jego zakończenia; • kiedy rozpoczyna się śpiew „Trisagion” („Święty Boże, Święty Mocny, Święty Nieśmiertelny …”), do chwili jego zakończenia; • podczas wyjścia diakona z Ewangelią na środek świątyni do czytania, do momentu jej odczytania; • podczas Liturgii Wiernych podczas śpiewu Cherubikonu kiedy następuje „Wielkie Wejście”, do chwili jego zakończenia; • po intonacji przez diakona słów: „Drzwi! Drzwi! W mądrości uważajmy!” i śpiewu „Wyznania wiary” (Credo); • podczas anafory (kanonu eucharystycznego) po słowach: „Stańmy dobrze! Stańmy z bojaźnią!”, po której następuje modlitwa eucharystyczna, aż do chwili wypowiedzenia przez kapłana słów: „Szczególnie za najświętszą, przeczystą, błogosławioną, pełną chwały Władczynię naszą, Bogurodzicę i zawsze Dziewicę Marię”; • wraz z intonacją słów przez celebranta: „I uczyń nas godnymi, Władco …”, przed modlitwą „Ojcze nasz” do chwili zamknięcia „Królewskich Wrót” w ikonostasie i po intonacji słów „Święte świętym”; • podczas otwierania „Królewskich Wrót”, przed modlitwą komunijną („Wierzę, Panie i wyznaję …”);
Obrzędy rozesłania Czynności wykonywane przez poczet sztandarowy: • po modlitwie przed amboną („Panie, błogosławiący tym, którzy ciebie błogosławią …”) i udzieleniu błogosławieństwa przez celebransa, ceremoniał lub inna osoba prosi o wyprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wyprowadzenie sztandaru wojskowego”. Jeżeli zaś, bezpośrednio po Liturgii ma miejsce Nabożeństwo dziękczynne wówczas prośba o wyprowadzenie sztandaru podana jest po odśpiewaniu przez chór życzeń „Wielu lat” lub „Boże coś Polskę”; • opuszczając świątynię, poczet sztandarowy podchodzi na wprost ikonostasu, zatrzymuje się i oddaje honory; • celebrans pochyla głowę przed sztandarem, następnie poczet sztandarowy odchodzi z miejsca uroczystości.
351 W prawosławnym Nabożeństwie dziękczynnym organizowanym w obiekcie sakralnym może uczestniczyć kompania honorowa na zasadach dotyczących jej udziału w uroczystościach o charakterze religijnym. 352 Po lewej stronie głównej nawy od ołtarza miejsca zajmują wojskowi, zaś po prawej stronie od ołtarza przedstawiciele władz państwowych i samorządowych. 353 Patrząc od strony ikonostasu. 354 W liturgii prawosławnej podczas nabożeństwa nie używa się sygnałów granych na trąbce do podawania komend. Komendy podaje dowódca pocztu sztandarowego.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Nabożeństwo z udziałem pocztu sztandarowego i trębacza
Obrzędy wstępne Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową: • ceremoniał lub inna osoba prosi o wprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wprowadzenie sztandaru wojskowego”; • poczet sztandarowy wchodzi do obiektu sakralnego, zatrzymuje się przed ołtarzem, oddaje honory; • trębacz gra „Hasło WP”355; • po jego odegraniu dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę do przemieszczenia się i zajęcia miejsca po lewej stronie ołtarza356; • celebrans z asystą zajmuje miejsce wokół ołtarza i rozpoczyna Nabożeństwo.
Czynności w trakcie nabożeństwa Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową: Poczet sztandarowy oddaje honory w następujących momentach Nabożeństwa: • podczas czytania „Słowa Bożego”, po zapowiedzi czytania „Ewangelii”; • w czasie Liturgii spowiedzi i Komunii Świętej, przy słowach ustanowienia Sakramentu Komunii Świętej; • przy „Błogosławieństwie” końcowym.
Obrzędy rozesłania Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową: • po odśpiewaniu pieśni zboru na zakończenie Nabożeństwa, ceremoniał lub inna osoba prosi o wyprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wyprowadzenie sztandaru wojskowego”; • trębacz gra „Hasło WP”; • poczet sztandarowy po odegraniu przez trębacza „Hasła WP” zatrzymuje się przed ołtarzem, oddaje honory i odchodzi z miejsca uroczystości.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Nabożeństwo z udziałem kompanii honorowej
Obrzędy wstępne Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową357: • na 5 minut przed rozpoczęciem Nabożeństwa, trębacz gra sygnał „Baczność”; • dowódca kompanii honorowej wprowadza pododdział na miejsce celebry358; • po wprowadzeniu kompanii honorowej trębacz gra sygnał „Spocznij”; • po przybyciu celebransa i asysty liturgicznej do ołtarza: – ceremoniał lub inna osoba prosi o wprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wprowadzenie sztandaru wojskowego”; – trębacz gra sygnał „Baczność”; – kompania honorowa oddaje honory, poczet sztandarowy na komendę dowódcy kompanii honorowej maszeruje do ołtarza, zatrzymuje się i oddaje honory359; – trębacz gra „Hasło WP”360; – po odegraniu sygnału dowódca pocztu sztandarowego podaje komendę do przemieszczenia się i zajęcia miejsca po lewej stronie ołtarza361; – trębacz gra sygnał „Spocznij”; • celebrans rozpoczyna Nabożeństwo.
Czynności w trakcie Nabożeństwa: Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową: Kompania honorowa przyjmuje postawę zasadniczą362, a poczet sztandarowy oddaje honory w następujących momentach Nabożeństwa: • podczas czytania „Słowa Bożego”, po zapowiedzi czytania „Ewangelii” (trębacz gra sygnał „Baczność”, po odczytaniu sygnał „Spocznij”); • w czasie Liturgii spowiedzi i Komunii Świętej, przy słowach ustanowienia Sakramentu Komunii Świętej; • przy „Błogosławieństwie” końcowym (trębacz gra sygnał „Baczność”, a po „Błogosławieństwie” sygnał „Spocznij”).
Obrzędy rozesłania Czynności wykonywane przez wojskową asystę honorową: • po odśpiewaniu pieśni zboru na zakończenie Nabożeństwa: – ceremoniał lub inna osoba prosi o wyprowadzenie sztandaru wojskowego: „Proszę o wyprowadzenie sztandaru wojskowego”; – trębacz gra sygnał „Baczność”; – dowódca kompanii honorowej podaje komendę do oddania honorów; – poczet sztandarowy przechodzi przed ołtarz, zatrzymuje się i oddaje honory; – trębacz gra „Hasło WP”, poczet sztandarowy wstępuje do szyku kompanii honorowej; – trębacz gra sygnał „Spocznij”; – kompania honorowa wychodzi z obiektu sakralnego.
355 W przypadku udziału orkiestry wykonywany jest „Hymn RP”. 356 Patrząc od strony ołtarza. 357 Podczas Nabożeństwa komendy do przyjęcia postawy zasadniczej i swobodnej powinny być poprzedzane sygnałem granym przez trębacza. 358 Poczet sztandarowy może również przez całe Nabożeństwo stać w szyku kompanii honorowej. 359 Gdy w Nabożeństwie polowym uczestniczy więcej pododdziałów, zachowują się one tak, jak kompania honorowa. 360 W przypadku udziału w Nabożeństwie orkiestry wykonywany jest hymn RP. 361 Patrząc od strony ołtarza. 362 Po sygnale „Spocznij” wojskowa asysta honorowa przyjmuje postawę swobodną.
Konsekracja Biskupa Polowego WP odbywa się w Katedrze Polowej WP lub innej świątyni z udziałem wojskowej asysty honorowej, którą stanowi: kompania honorowa i orkiestra wojskowa oraz żołnierze do posługi liturgicznej.
W przypadku, gdy uroczystość konsekracji biskupa połączona jest z ingresem przebiega ona w następujący sposób: • konsekracji dokonuje trzech biskupów podczas uroczystej Mszy świętej363, w której wojskowa asysta honorowa wykonuje czynności zgodnie z ceremoniałem wojskowym; • obrzęd święceń rozpoczyna się po odczytaniu „Ewangelii” według rytuału święceń biskupich; • po ceremonii konsekracji, zwykle następuje uroczystość ingresu; • dalsza część uroczystości przebiega tak, jak podczas każdej Mszy świętej; • na zakończenie uroczystości, podczas dziękczynnego śpiewu „Ciebie Boga wysławiamy” nowo wyświęcony Biskup Polowy WP przechodząc przez Katedrę Polową WP udziela wszystkim pasterskiego błogosławieństwa.
363 Ceremoniał przebiegu Liturgii Konsekracyjnej jest taki sam, jak każdej Mszy świętej.
KONSEKRACJA ORDYNARIUSZA PRAWOSŁAWNEGO WOJSKA POLSKIEGO
Konsekracja Prawosławnego Ordynariusza Wojskowego odbywa się w Katedrze Metropolitalnej podczas Świętej Liturgii z udziałem wojskowej asysty honorowej, którą stanowi: kompania honorowa i orkiestra wojskowa oraz żołnierze do posługi liturgicznej
Konsekracji dokonuje Metropolita wraz z pozostałymi biskupami364. Podczas uroczystości kompania honorowa przyjmuje postawę zasadniczą, a poczet sztandarowy oddaje honory w następujących momentach: • od chwili śpiewu „Trisagion” („Święty Boże, Święty Mocny, Święty Nieśmiertelny …”) w czasie konsekracji nowego biskupa, nałożenia szat biskupich i do błogosławieństwa przed czytaniem lekcji z „Księgi Apostoła”; • po zakończeniu Liturgii i wyjściu biskupów w mantijach na środek cerkwi, gdy najstarszy biskup wręcza pastorał i wyświęcony biskup udziela błogosławieństwa na cztery strony.
364 Ceremoniał przebiegu Liturgii Konsekracyjnej jest taki sam, jak każdej Świętej Liturgii.
Konsekracja Ewangelickiego Biskupa Wojskowego odbywa się w wyznaczonym kościele ewangelickim z udziałem wojskowej asysty honorowej, którą stanowi: kompania honorowa i orkiestra wojskowa oraz żołnierze do posługi liturgicznej.
Konsekracji dokonuje Biskup Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w asyście innych biskupów według porządku konsekracji biskupa.
Podczas uroczystości kompania honorowa przyjmuje postawę zasadniczą, a poczet sztandarowy oddaje honory w następujących momentach Nabożeństwa: • podczas czytania Słowa Bożego, po zapowiedzi czytania „Ewangelii” (trębacz gra sygnał „Baczność”, a po odczytaniu sygnał „Spocznij”); • przed nałożeniem rąk w akcie konsekracji; • w czasie Liturgii spowiedzi i Komunii Świętej, przy słowach ustanowienia Sakramentu Komunii Świętej; • przy „Błogosławieństwie” końcowym (trębacz gra sygnał „Baczność”, a po „Błogosławieństwie” sygnał „Spocznij”).
Ingres Biskupa Polowego WP odbywa się w Katedrze Polowej WP z udziałem wojskowej asysty honorowej, którą stanowi: kompania honorowa i orkiestra wojskowa oraz żołnierze do posługi liturgicznej.
W przypadku, gdy urząd Biskupa Polowego WP obejmuje biskup, który przyjął święcenia biskupie wcześniej, uroczystość ingresu przebiega w następujący sposób: • przed rozpoczęciem Mszy świętej nowy Biskup Polowy WP jest wprowadzany w uroczystej procesji do Katedry Polowej WP; • po zajęciu miejsc zostaje odczytane pismo Stolicy Apostolskiej, które Nuncjusz Apostolski w Polsce przekazuje nowemu Biskupowi Polowemu WP; • po przekazaniu pisma zostaje odczytany protokół z objęcia rządów przez nowego Biskupa Polowego WP w Ordynariacie Polowym WP. Następnie dokument zostaje podpisany przez Kolegium Konsultorów Ordynariatu Polowego WP; • na znak władzy rządzenia Nuncjusz Apostolski w Polsce przekazuje Biskupowi Polowemu WP pastorał. Następnie nowy biskup zajmuje swoją katedrę, z której będzie przewodniczył uroczystościom liturgicznym; • przemówienia okolicznościowe: głos zabiera poprzedni Biskup Polowy WP, Nuncjusz Apostolski i biskup obejmujący urząd Biskupa Polowego WP. • po przemówieniach następuje przyjęcie homagium od przedstawicieli Ordynariatu Polowego WP; • po zakończeniu uroczystego ingresu rozpoczyna się uroczysta Msza święta, podczas której wojskowa asysta honorowa wykonuje czynności zgodnie z ceremoniałem wojskowym.
INGRES ORDYNARIUSZA PRAWOSŁAWNEGO WOJSKA POLSKIEGO
Ingres Prawosławnego Ordynariusza Wojskowego odbywa się w Katedrze Wojskowej podczas Świętej Liturgii z udziałem wojskowej asysty honorowej, którą stanowi: kompania honorowa i orkiestra wojskowa oraz żołnierze do posługi liturgicznej.
Konsekracji dokonuje Metropolita lub wyznaczony przez Metropolitę biskup w obecności innych biskupów365.
Podczas uroczystości kompania honorowa przyjmuje postawę zasadniczą, a poczet sztandarowy oddaje honory w następujących momentach: • od chwili śpiewu „Trisagion” („Święty Boże, Święty Mocny, Święty Nieśmiertelny …”) w czasie wprowadzenia nowego biskupa na tron Ordynariusza Prawosławnego WP i udzieleniu błogosławieństwa przed czytaniem lekcji z „Księgi Apostoła”; • po zakończeniu Liturgii i wyjściu biskupów na środek cerkwi, gdy nowy Ordynariusz Prawosławny WP udziela błogosławieństwa na cztery strony; • po zakończeniu Liturgii nowy Ordynariusz Prawosławny WP przed świątynią dokonuje przywitania ze sztandarem wojskowym zgodnie z ceremoniałem wojskowym.
365 Ceremoniał przebiegu Liturgii Konsekracyjnej jest taki sam, jak każdej Świętej Liturgii.
SPOTKANIA WIGILIJNE I WIELKANOCNE ORGANIZOWANE W JEDNOSTKACH (INSTYTUCJACH) WOJSKOWYCH
W jednostkach (instytucjach) wojskowych z okazji Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych (Świąt Zmartwychwstania Pańskiego) mogą być organizowane spotkania przedświąteczne z żołnierzami i pracownikami wojska, na zasadach dobrowolności uczestnictwa.
Na uroczystość tę zaprasza się przełożonych, byłych żołnierzy zawodowych i pracowników wojska oraz duszpasterzy wojskowych.
Odbywają się one w klubach żołnierskich, stołówkach żołnierskich, salach ceremonialnych, odpraw itp. w dniu, w którym święto jest obchodzone lub innym nieodległym terminie, uwzględniając wymogi przepisów religijnych, szczególnie dotyczące liturgicznego okresu Wielkiego Postu, gdzie święto poprzedza Triduum Paschalne niosące ze sobą ograniczenia w organizowaniu różnego rodzaju spotkań.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Przebieg spotkania z okazji Świąt Bożego Narodzenia: ▪ przybycie żołnierzy, pracowników wojska i zaproszonych gości; ▪ przybycie dowódcy jednostki (instytucji) wojskowej (dowódca wchodzi do sali, wita się z zaproszonymi gośćmi i zajmuje miejsce do rozpoczęcia spotkania); ▪ odśpiewanie kolędy; ▪ przemówienie okolicznościowe dowódcy jednostki (instytucji) wojskowej (dowódca wita uczestników spotkania i składa zebranym życzenia); ▪ odczytanie „Ewangelii” i modlitwy wiernych (wyznaczona osoba odczytuje tekst z „Ewangelii”, a następnie modlitwę wiernych); ▪ błogosławieństwo opłatków (kapelani różnych wyznań odmawiają modlitwy); ▪ złożenie życzeń (uczestnicy spotkania składają sobie wzajemnie życzenia i dzielą się opłatkiem); ▪ poczęstunek; ▪ zakończenie spotkania.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Przebieg spotkania z okazji Świąt Wielkanocnych (Świąt Zmartwychwstania Pańskiego): ▪ przybycie żołnierzy, pracowników wojska i zaproszonych gości; ▪ przybycie dowódcy jednostki (instytucji) wojskowej (dowódca wchodzi do sali, wita się z zaproszonymi gośćmi i zajmuje miejsce do rozpoczęcia spotkania); ▪ przemówienie dowódcy jednostki (instytucji) wojskowej (dowódca wita uczestników spotkania i składa zebranym życzenia); ▪ poświęcenie pokarmów wielkanocnych (kapelani różnych wyznań odmawiają modlitwy, święcą pokarmy i składają życzenia); ▪ złożenie życzeń (uczestnicy spotkania składają sobie wzajemnie życzenia); ▪ poczęstunek; ▪ zakończenie spotkania.
Zawarcie związku małżeńskiego jest jednym z ważniejszych momentów życia każdego człowieka. Ślub żołnierza może mieć uroczystą oprawę. Jeśli ceremonia ma charakter religijny, posługę liturgiczną w obiekcie sakralnym mogą sprawować żołnierze. Mogą oni także ustawić szpaler przed obiektem sakralnym lub urzędem stanu cywilnego.
Szpaler złożony z żołnierzy w umundurowaniu galowym ustawia się przed wejściem do obiektu sakralnego lub urzędu stanu cywilnego w dwóch szeregach zwróconych frontem do siebie, na kilka minut przed wyjściem młodej pary.
Żołnierze stojący w szpalerze oddają honory (salutują, prezentują broń, wykonują „daszek” z bagnetów, kordzików, szabel itp.), gdy młoda para wyjdzie z budynku. Nowożeńcy przechodzą pomiędzy szeregami szpaleru, który po zatrzymaniu się pary młodej do przyjmowania życzeń odchodzi z miejsca uroczystości.
