Ceremoniał Wojskowy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

„Dzień Podchorążego” obchodzi się uroczyście w uczelniach wojskowych. Spośród przodujących podchorążych wyznacza się na ten dzień honorową służbę wewnętrzną²¹⁸.

Na posterunku honorowym, np. przy pomniku patrona szkoły wystawia się dwóch wartowników ze składu warty honorowej. Można również wystawić z niej wartownika przy wejściu głównym lub w innym reprezentacyjnym miejscu uczelni²¹⁹.

W przeddzień święta, w godzinach wieczornych, na terenie uczelni organizuje się uroczysty apel lub capstrzyk²²⁰. W porozumieniu z władzami administracyjnymi lub samorządowymi miasta, w którym uczelnia stacjonuje, uroczystość można zorganizować w innym miejscu, np. na rynku miejskim bądź w miejscu upamiętniającym tradycje oręża polskiego²²¹.

W uroczystości powinien uczestniczyć cały stan osobowy uczelni wojskowej. Ponadto do udziału w uroczystości można zaprosić przedstawicieli władz państwowych, kierownictwa MON i SZ RP, władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstw wojskowych, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich, wybitnych absolwentów i pracowników naukowych uczelni oraz młodzież szkolną i akademicką.

Wojskową asystę honorową podczas uroczystości stanowi: kompania honorowa, orkiestra wojskowa i posterunki honorowe.

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg uroczystości:
▪ wprowadzenie pododdziałów, honorowej służby wewnętrznej i podchorążych niosących pochodnie (wszyscy zajmują wyznaczone miejsca na placu);
▪ przybycie żołnierzy i pracowników wojska uczelni (przybyli zajmują wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę);
▪ przybycie zaproszonych gości (zaproszeni goście zajmują miejsca na trybunie honorowej);
▪ wprowadzenie kompanii honorowej i orkiestry wojskowej (dowódca uroczystości podaje komendę do oddania honorów, kompania honorowa i orkiestra wojskowa zajmują wyznaczone miejsca);
▪ przybycie rektora-komendanta (trębacz gra sygnał „Baczność”, dowódca uroczystości podaje komendę do oddania honorów. Rektor-komendant przyjmuje meldunek od dowódcy uroczystości, podchodzi do sztandaru i oddaje honory, wita się z podchorążymi, następnie podchodzi do trybuny, wita się z gośćmi honorowymi i zajmuje miejsce do rozpoczęcia uroczystości); ▪ podniesienie flagi państwowej RP na maszt (poczet flagowy występuje z szyku, podchodzi do masztu, flagowy przypina flagę. Orkiestra wojskowa gra hymn RP, flagowy podnosi flagę na maszt);
▪ przemówienie rektora-komendanta (rektor-komendant wita uczestników uroczystości i wygłasza przemówienie okolicznościowe);
▪ część okolicznościowa apelu lub capstrzyku (odczytanie okolicznościowego rozkazu rektora-komendanta. Dowódca uroczystości podaje komendę do wystąpienia wyróżnionych. Po wręczeniu wyróżnień dowódca uroczystości podaje komendę do wstąpienia wyróżnionych do szyku);
▪ wystąpienie honorowej służby wewnętrznej (dowódca uroczystości podaje komendę do wystąpienia honorowej służby wewnętrznej. Na komendę honorowego oficera dyżurnego uczelni, honorowa służba wewnętrzna występuje przed front szyku. Następnie honorowy oficer dyżurny uczelni maszeruje w kierunku trybuny, salutuje szablą i melduje rektorowi-komendantowi gotowość honorowej służby wewnętrznej do odprawy, po czym salutuje szablą, wykonuje w tył zwrot i maszeruje na prawe skrzydło honorowej służby wewnętrznej. W tym samym czasie łącznicy występują z szyku, maszerują z płonącymi pochodniami i ustawiają się po obu stronach trybuny w wyznaczonych miejscach);
▪ przeprowadzenie odprawy służb i zaprzysiężenie honorowej służby wewnętrznej (honorowy oficer dyżurny uczelni występuje z szyku i prowadzi odprawę służb zgodnie z regulaminem, z tym, że nie dokonuje jej przeglądu i po zaprzysiężeniu służby nie wzywa jej dowódcy. Dowódca uroczystości podaje komendę do przyjęcia postawy zasadniczej, a honorowy oficer dyżurny uczelni dokonuje zaprzysiężenia zapowiadając: „Służba Wartownicza”. Trębacz gra sygnał „Służba Wartownicza”²²²);
▪ odprowadzenie honorowej służby wewnętrznej do miejsca pełnienia służby (honorowy oficer dyżurny uczelni wydaje rozkaz do odprowadzenia honorowej służby wewnętrznej, którą honorowy dowódca warty odprowadza poza teren placu do miejsca pełnienia służby);
▪ symboliczne przekazanie podchorążym władzy w uczelni (rektor-komendant schodzi z trybuny, podchodzi do stolika, bierze z niego szablę – stanowiącą symbol przejęcia władzy w uczelni i wręcza ją podchorążemu – honorowemu rektorowi-komendantowi uczelni. Dowódca uroczystości podaje komendę do wystąpienia etatowej kadry, która maszeruje w stronę trybuny i ustawia się w wyznaczonych miejscach. Następnie dowódca uroczystości przekazuje dowodzenie uroczystością podchorążemu – honorowemu oficerowi dyżurnemu uczelni, który podaje komendę do wystąpienia z szyku wyznaczonych podchorążych i zajęcia miejsc dowódców pododdziałów, co symbolizuje przejęcie dowodzenia w pododdziałach);
▪ odczytanie ordonansu – specjalnego rozkazu (po zajęciu miejsc przez podchorążych, następuje odczytanie przez honorowego oficera dyżurnego ordonansu);
▪ odegranie „Pieśni Reprezentacyjnej Wojska Polskiego”;
▪ przegrupowanie do defilady (honorowy oficer dyżurny uczelni podaje komendę do przegrupowania pododdziałów do defilady, honorowi dowódcy pododdziałów wydają komendy do marszu);
▪ defilada;
▪ zakończenie uroczystości (honorowy oficer dyżurny uczelni melduje honorowemu komendantowi uczelni jej zakończenie)²²³.

²¹⁸ Honorową służbę wewnętrzną wyznacza się w składzie: honorowy oficer dyżurny uczelni, warta honorowa (dowódca warty – pełniący jednocześnie obowiązki rozprowadzającego, wartownicy oraz łącznicy – stanowiący jednocześnie poczet honorowego oficera dyżurnego szkoły).
²¹⁹ Honorową służbę wewnętrzną można pełnić w replikach polskiego umundurowania historycznego z okresu Powstania Listopadowego. Honorowy oficer dyżurny uczelni i honorowy dowódca warty są uzbrojeni w szable, wartownicy w karabiny z bagnetami, łącznicy natomiast występują bez broni.
²²⁰ Honorową służbę wewnętrzną podczas uroczystego apelu lub capstrzyku ustawia się za kompanią honorową.
²²¹ Podczas uroczystego apelu lub capstrzyku można, we współpracy z grupami rekonstrukcji historycznej, zorganizować rekonstrukcję wydarzeń Nocy Listopadowej.
²²² Po zaprzysiężeniu może nastąpić pokaz sztucznych ogni.
²²³ Po zakończeniu oficjalnej części uroczystości mogą się odbyć przedsięwzięcia o charakterze sportowym i kulturalno-oświatowym. Ponadto wyznaczona delegacja uczelni może złożyć kwiaty przed pomnikiem patrona uczelni lub w innym miejscu pamięci narodowej.