Ceremoniał Wojskowy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Złożenie wieńców i wiązanek przed pomnikami i tablicami pamiątkowymi oraz w miejscach pamięci narodowej³¹⁵, jest wyrazem oddania hołdu i upamiętnienia osób oraz wydarzenia, któremu uroczystość jest poświęcona.

Ceremonia złożenia wieńców i wiązanek jest najczęściej jednym z elementów uroczystości o charakterze patriotycznym lub patriotyczno-religijnym, np. apeli pamięci, apeli poległych, odsłonięcia pomnika, tablicy pamiątkowej i innych miejsc pamięci narodowej oraz uroczystych odpraw wart i uroczystej zmiany posterunku honorowego przed GNŻ.

Organizując uroczystość złożenia wieńców i wiązanek, należy pamiętać o zasadach ustawiania delegacji składających wieńce. W Polsce zasady precedencji nie są arbitralnie ustalone. Podczas składania wieńców i wiązanek stosowane są (zwyczajowo) następujące zasady:
• zasada „osobistej obecności”, która polega na tym, że w przypadku braku obecności Prezydenta RP podczas uroczystości – Marszałek Sejmu RP, Marszałek Senatu RP i Prezes RM, składają wieńce przed przedstawicielem Prezydenta RP;
• zasada „pierwszeństwa urzędu, a nie osoby”, która polega na tym, że jako pierwszy składany jest wieniec od delegacji stojącej najwyżej w hierarchii.

Kolejność ustawiania delegacji oraz sposób składania wieńców i wiązanek, organizator uroczystości ustala mając na względzie jedną z wyżej wymienionych zasad³¹⁶. Ustalając kolejność delegacji organizator uroczystości powinien kierować się taktem oraz następującymi regułami: władza świecka przed duchowną, ustawodawcza przed wykonawczą w obrębie danego szczebla (centralny, wojewódzki, powiatowy, gminny), szef zawsze przed zastępcą, ale wiceszef wyższego szczebla terytorialnego (np. województwa) lub organizacyjnego przed szefem szczebla niższego³¹⁷.

Ze względu na rodzaj i charakter uroczystości dopuszcza się możliwość udzielenia pierwszeństwa delegacji szczególnie związanej z obchodzoną uroczystością, np. delegacja weteranów może jako pierwsza złożyć wieniec z okazji Dnia Weterana oraz delegacja zagraniczna może być ustawiona przed delegacją polską³¹⁸.

Uroczystość złożenia wieńców i wiązanek w miejscu pamięci narodowej odbywa się przy udziale wojskowej asysty wojskowej zgodnie z zasadami jej uczestnictwa w uroczystościach o charakterze patriotycznym lub patriotyczno-religijnym. PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ:
Przebieg uroczystości:
▪ wystawienie posterunku honorowego (wystawienie posterunku powinno nastąpić pół godziny przed rozpoczęciem uroczystości, a zmiana posterunku na pięć minut przed jej rozpoczęciem);
▪ wprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych (poczty sztandarowe zajmują wyznaczone miejsca);
▪ wprowadzenie wojskowej asysty honorowej (wprowadzenie asysty następuje 15 minut przed rozpoczęciem uroczystości);
▪ przybycie zaproszonych gości (zajmują oni wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę);
▪ rozpoczęcie uroczystości (odegranie hymnu RP lub odegranie przez trębacza „Hasła WP”);
▪ złożenie wieńców i wiązanek (żołnierze z wieńcami i wiązankami występują oraz ustawiają się na wprost pomnika /tablicy pamiątkowej lub miejsca pamięci narodowej/. Członkowie delegacji zajmują miejsca za wyznaczonymi żołnierzami albo niosą sami wieniec lub wiązankę, ustawiając się za ostatnim z żołnierzy. Werbliści grają „Tremolo”, żołnierze i delegacje podchodzą do pomnika /tablicy pamiątkowej lub miejsca pamięci narodowej/ i składają wieńce i wiązanki. Przewodniczący delegacji po złożeniu przez żołnierza wieńca /wiązanki/ może podejść i poprawić znajdującą się na nim szarfę, następnie wraca na poprzednie miejsce. Żołnierz po złożeniu wieńca /wiązanki/ oddaje honory i odchodzi na wyznaczone miejsce. Następnie delegacja oddaje honory przez skłon głowy³¹⁹ i odchodzi na poprzednie miejsce³²⁰);
▪ odegranie sygnału „Cisza” lub „Śpij Kolego”;
▪ odegranie utworu okolicznościowego³²¹;
▪ odprowadzenie wojskowej asysty honorowej;
▪ odprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych;
▪ zakończenie uroczystości.

Jeżeli scenariusz uroczystości przewiduje przemówienia okolicznościowe, modlitwy itp. wówczas mogą one odbyć się po odegraniu (odtworzeniu) hymnu RP („Hasła WP”). W takim przypadku ceremonia złożenia wieńców i wiązanek jest ostatnim elementem uroczystości.

³¹⁵ Złożenie wieńców i wiązanek przed pomnikami i tablicami pamiątkowymi oraz w miejscach pamięci narodowej przez oficjalne delegacje zagraniczne zostało opisane w rozdziale II.
³¹⁶ Gdy program uroczystości przewiduje wystąpienia, to podczas nieobecności Prezydenta RP jego przedstawiciel może jako pierwszy odczytać osobiste przesłanie Prezydenta RP.
³¹⁷ Kolejność ustawienia delegacji do składania wieńców i wiązanek podczas uroczystości organizowanych przez WP zawiera załącznik nr 9.
³¹⁸ Stosowanie tego rodzaju rozwiązań podczas uroczystości z udziałem przedstawicieli najwyższych władz państwowych wymaga uzyskania akceptacji odpowiednich kancelarii (chodzi o Kancelarię Prezydenta RP, Kancelarię Sejmu RP, Kancelarię Senatu RP i Kancelarię Prezesa RM).
³¹⁹ Delegacja wojskowa składająca wieniec lub wiązankę – po złożeniu ich równocześnie salutuje, wykonuje zwrot w prawo lub lewą stronę i odchodzi na poprzednie miejsce.
³²⁰ Gdy w miejscu uroczystości składania wieńców i wiązanek jest wyłożona księga pamiątkowa, przewodniczący delegacji, po złożeniu wieńca lub wiązanki – dokonuje w niej wpisu.
³²¹ Podczas uroczystości, których organizatorem jest WP następuje odegranie (odtworzenie) „Pieśni Reprezentacyjnej Wojska Polskiego”.