To punkt Ceremoniału Wojskowego SZ RP; jego miejsce w strukturze dokumentu pokazano powyżej, a do sąsiednich punktów przejdziesz przyciskami "Poprzedni" i "Następny".
Apel pamięci lub apel poległych322 przeprowadza się z okazji świąt państwowych i wojskowych oraz rocznic historycznych wydarzeń. Apel może być także elementem uroczystości o charakterze patriotycznym lub patriotyczno-religijnym.
Do udziału w apelu można zaprosić przełożonego, przedstawicieli władz administracyjnych i samorządowych regionu, duszpasterstw wojskowych, organizacji pozarządowych i środowisk kombatanckich oraz młodzież i innych partnerów społecznych.
Apel przeprowadza się w miejscach związanych z dziejami narodu polskiego, na cmentarzach wojennych, przy pomnikach i tablicach pamiątkowych upamiętniających poległych żołnierzy polskich oraz chwałę oręża polskiego.
Tekst apelu323 odczytuje się powoli i wyraźnie324. Po zawołaniu: „Stańcie do apelu” żołnierze stojący w szyku kompanii honorowej odpowiadają np. „Polegli na polu chwały”, „Chwała bohaterom”, „Zginęli śmiercią męczeńską”, „Zginęli śmiercią marynarza”, „Zginęli śmiercią lotnika”, „Cześć ich pamięci”. Po odpowiedzi żołnierze werbliści grają „Tremolo” (po ostatniej odpowiedzi „Tremolo” grane jest trzykrotnie).
Apel pamięci lub apel poległych można łączyć z uroczystym capstrzykiem, odsłonięciem pomników, tablic pamiątkowych i innych miejsc pamięci narodowej oraz ze składaniem wieńców i wiązanek. Apel odbywa się przy udziale wojskowej asysty honorowej zgodnie z zasadami jej uczestnictwa w uroczystościach o charakterze patriotycznym lub patriotyczno-religijnym.
W sytuacjach wynikających z konieczności zachowania warunków bezpieczeństwa
(np. w Polskich Kontyngentach Wojskowych lub obiektach zamkniętych) po odczytaniu
tekstu Apelu Pamięci (Apelu Poległych) nie oddaje się salwy honorowej.
PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ: Przebieg uroczystości: ▪ wystawienie posterunku honorowego (wystawienie posterunku powinno nastąpić pół godziny przed rozpoczęciem uroczystości, a zmiana posterunku na pięć minut przed jej rozpoczęciem); ▪ wprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych (poczty sztandarowe zajmują wyznaczone miejsca); ▪ wprowadzenie wojskowej asysty honorowej (wprowadzenie asysty następuje 15 minut przed rozpoczęciem uroczystości); ▪ przybycie zaproszonych gości (zajmują oni wyznaczone miejsca, narrator /konferansjer/ przedstawia uczestnikom przebieg uroczystości oraz wprowadza w jej tematykę); ▪ rozpoczęcie uroczystości (odegranie hymnu RP lub „Hasła WP”); ▪ przemówienie organizatora uroczystości (organizator wita uczestników uroczystości); ▪ przemówienia okolicznościowe325; ▪ odczytanie tekstu apelu pamięci lub apelu poległych (wojskowa asysta honorowa oddaje honory, oficer z jednostki /instytucji/ wojskowej wystawiającej wojskową asystę honorową odczytuje tekst apelu. Po odczytaniu tekstu apelu oficer czytający apel podaje komendę: „Dla uczczenia Iz okazji/ ...... (nazwa upamiętnianego wydarzenia) – SALWA HONOROWA”. Po oddaniu salwy honorowej, trębacz gra „Hasło WP”); ▪ złożenie wieńców i wiązanek; ▪ odegranie sygnału „Cisza” lub „Śpij Kolego”; ▪ odegranie utworu okolicznościowego326; ▪ odprowadzenie wojskowej asysty honorowej ▪ odprowadzenie sztandarów organizacji pozarządowych, środowisk kombatanckich, uczelni, szkół i innych partnerów społecznych; ▪ zakończenie uroczystości.
322 O apelu pamięci mówimy, kiedy w jego treści przywoływane są osoby związane z wydarzeniem historycznym, które nie poległy w boju. Jeżeli w treści apelu (w przeważającej jego części) wymienia się tych, którzy polegli podczas działań wojennych mówimy wówczas o apelu poległych. 323 Projekt tekstu apelu powinien być opracowywany przez organizatorów uroczystości i przekazany do dowódcy garnizonu, kierującego na nią wojskową asystę honorową lub do dowódcy jednostki (instytucji) wojskowej, która wystawia wojskową asystę honorową. Przed odczytaniem projekt treści apelu należy przesłać do zatwierdzenia dyrektorowi komórki organizacyjnej MON realizującej zadania z zakresu ceremoniału wojskowego. Do zatwierdzenia powinna być przesłana proponowana treść apelu w formie elektronicznej lub drukowanej na co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem uroczystości. Tekst apelu, który nie został zatwierdzony, nie może być odczytywany podczas uroczystości z udziałem wojskowej asysty honorowej. 324 Jeżeli w uroczystości bierze udział wojskowa asysta honorowa tekst apelu powinien być odczytywany przez oficera z jednostki wojskowej wystawiającej asystę. Podczas uroczystości organizowanych przez komendantów szkół podoficerskich tekst apelu może być odczytany przez podoficera. 325 Jeżeli organizatorzy apelu przewidzieli odmówienie modlitwy, to po zakończeniu oficjalnych przemówień kapelan odmawia modlitwy (w przypadku uczestniczenia w uroczystości duchownych różnych wyznań modlitwy odmawiane są kolejno – zgodnie ze scenariuszem uroczystości). 326 Gdy w miejscu uroczystości składania wieńców i wiązanek jest wyłożona księga pamiątkowa, przewodniczący delegacji, po złożeniu wieńca lub wiązanki – dokonuje w niej wpisu.