Regulamin musztry Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Postawa zasadnicza (rys. 2) – to pozycja przyjmowana przez żołnierzy do wykonania nakazanych czynności lub do wystąpień służbowych.
    W postawie zasadniczej żołnierz stoi nieruchomo. Ciężar ciała spoczywa równomiernie na obu stopach. Pięty są złączone, stopy zwarte na szerokość środkowej części podeszwy buta. Nogi w kolanach wyprostowane, mięśnie nóg lekko naprężone. Tułów wyprostowany. Brzuch lekko wciągnięty, ramiona cofnięte do tyłu na jednakowej wysokości i równoległe do linii frontu. Ręce opuszczone i wyprostowane w łokciach. Palce zwarte i wyprostowane; palec środkowy ułożony wzdłuż szwu spodni. Głowa podniesiona, wzrok skierowany na wprost, usta zamknięte.
    Żołnierz przyjmuje postawę zasadniczą na komendę „BACZNOŚĆ” oraz bez tej komendy w następujących przypadkach:
    a) na zapowiedź komendy nie poprzedzonej komendą „BACZNOŚĆ”;
    b) po wykonaniu komendy „ZBIÓRKA” i podczas;
    c) wydawania lub przyjmowania rozkazów;
    d) składania meldunku i przedstawiania się;
    e) oddawania honorów w miejscu;
    f) podawania komend w miejscu.

Rys. 2. Żołnierz w postawie zasadniczej bez broni. Widok: a) z przodu; b) z boku.

Rys. 2. Żołnierz w postawie zasadniczej bez broni. Widok: c) ułożenia dłoni z boku; d) ułożenia dłoni z przodu.

Postawa zasadnicza z bronią (rys. 3) różni się od postawy zasadniczej bez broni innym ułożeniem prawej ręki trzymającej broń (z wyjątkiem położenia „przez plecy”). Karabinek trzyma się w położeniu „na pas” (z kolbą złożoną – lufą do dołu, z kolbą rozłożoną oraz drewnianą – lufą do góry), natomiast pistolet maszynowy – w futerale na pasie głównym, na prawym biodrze. Ręczny granatnik przeciwpancerny trzyma się w położeniu „na pas” nasadką do dołu. Pas broni żołnierz trzyma prawą ręką między kciukiem a palcem wskazującym, łokciem zaś przyciska broń do tułowia. Zamknięta dłoń znajduje się na wysokości górnego wszycia górnej kieszeni kurtki munduru.
    Karabin wyborowy i karabin maszynowy trzyma się przy prawej nodze, językiem spustowym do przodu, tył trzewika kolby opierając o ziemię. Kolba dotyka stopy prawej nogi. Przód trzewika kolby znajduje się na linii czubków butów, broń lekko przyciśnięta do biodra. Kciukiem opuszczonej prawej ręki obejmuje się broń od strony wewnętrznej, pozostałymi palcami – zwartymi i wyprostowanymi – od zewnętrznej.

Rys. 3. Żołnierz w postawie zasadniczej z: a) karabinkiem z kolbą drewnianą; b) karabinkiem z kolbą składaną; c) karabinem wyborowym.

Postawa swobodna (rys. 4a) - to pozycja umożliwiająca żołnierzowi częściowy odpoczynek podczas wykonywania regulaminowych czynności i wystąpień służbowych, przede wszystkim podczas parad i uroczystości wojskowych. Przyjmuje się ją na komendę „SPOCZNIJ” oraz samoczynnie w sytuacjach określonych w regulaminach, np. po odliczeniu.
    Na komendę „SPOCZNIJ” żołnierz energicznie wysuwa lewą nogę w lewo w skos na odległość równą połowie długości stopy. Ciężar ciała spoczywa na prawej nodze. Ręce opuszczone swobodnie, palce ułożone dowolnie. Żołnierz ma swobodne ruchy, lecz nie wolno mu rozmawiać w szyku.

Rys. 4. Żołnierz w postawie swobodnej bez broni: a) z wysuniętą lewą nogą; b) w rozkroku.

W razie potrzeby poprawia umundurowanie i oporządzenie, a także równanie i krycie. Jeżeli przez dłuższy czas pozostaje w postawie swobodnej, może zmienić położenie nóg w ten sposób, że cofa lewą do prawej, a następnie wysuwa prawą i odwrotnie. Ponadto w wystąpieniach indywidualnych oraz w szyku podczas zajęć bez broni żołnierz może - wykonawszy komendę „SPOCZNIJ” w sposób wyżej opisany - przyjmować postawę swobodną w rozkroku oraz skrzyżować ręce z tyłu tułowia (rys. 4b). Za zezwoleniem dowódcy może także chwilowo opuścić szyk.

Postawa swobodna z bronią różni się od postawy swobodnej bez broni innym ułożeniem prawej ręki trzymającej broń (z wyjątkiem położenia „przez plecy”). Położenie karabinka, pistoletu maszynowego i ręcznego granatnika przeciwpancernego jest jak w postawie zasadniczej. Karabin wyborowy i karabin maszynowy opiera się na całym trzewiku kolby.